تحریف سخنان شیخ صدوق توسط پیروان احمد بصری

دارالهدایه| از جمله تلاش‌های جریان انحرافی احمد بصری برای مشروعیت‌بخشی به ادعاهای خود، تمسک گزینشی به سخنان بزرگان شیعه و مصادره به مطلوب کلام ایشان است. یکی از نمونه‌های این رویکرد، استناد به سخنان شیخ صدوق (رحمة‌الله علیه) در کتاب کمال‌الدین است؛ جایی که وی در مقام پاسخ به اشکال زیدیه، بر اعتقاد شیعه به دوازده امام تأکید کرده و آنچه پس از امام زمان (عج) رخ خواهد داد را به عصر ظهور و مشیت الهی واگذار می‌کند. با این حال، اتباع احمد بصری کوشیده‌اند با تحریف معنای این سخن، مدعای وجود امامی سیزدهم را مطرح سازند. نوشتار حاضر با واکاوی دقیق عبارت شیخ صدوق، نشان می‌دهد که مراد وی نه اثبات امامت فردی پس از دوازده امام، بلکه تأکید بر اکتفا به باور یقینی به ائمه دوازده‌گانه و پرهیز از ورود به احتمالات غیر مستند است. بدین ترتیب، روشن می‌گردد که استناد این جریان به کلام شیخ صدوق، فاقد مبنای علمی بوده و بر پایه‌ی تأویل‌های ناروا و استنتاج‌های غیر معتبر است.

سوء استفاده از سخنان شیخ صدوق

سخنان شیخ صدوق که مورد استناد اتباع احمد بصری قرار گرفته، به شرح ذیل می‌باشد:

زيديّه مى‌گويند: بر انبياء جايز نيست كه بگويند ائمّه دوازده نفرند؛ زيرا حجّت در اين امّت تا روز قيامت باقى است و يازده امام از دوازده امام پس از پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم درگذشته اند و اماميّه مى‌گويند كه زمين خالى از حجّت نيست.

و به ايشان مى گوئيم: ائمّه دوازده نفرند و دوازدهمين ايشان كسى است كه زمين را پر از عدل و داد خواهد ساخت و پس از او نيز همان خواهد بود كه او فرمايد. يا پس از او امامى خواهد بود و يا آنكه قيامت بر پا خواهد شد و اعتقاد ما در اين باب، اقرار به امامت ائمّه دوازده گانه است و آنچه كه ایشان [امام عصر (عج)] دربارهٔ پس از خود بفرماید.

نکتهٔ اول 

باید دانست که شیخ صدوق در صدد رد اشکال زیدیه می‌باشد که گفته بودند بعد از امام زمان (ع) زمین خالی از حجت الهی می‌شود؛ پس ایشان جواب دادند که ما فقط مکلف به اعتقاد به دوازده امام هستیم و آنچه بعدشان رخ می‌دهد به همان عصر موکول می‌گردد و واجب نیست که درآن باره اعتقادی داشته باشیم؛ زیرا دلیل صریحی در اینباره وجود ندارد. کلام شیخ صدوق واضح است در اینکه اعتقاد به مهدیین بعد ائمه دوازده گانه (در صورتی که آن‌ها را همان ائمه ای که رجعت می‌کنند ندانیم)، بر شیعه واجب نمی‌باشد.

نکتهٔ دوم

تنها چیزی از که کلام شیخ صدوق برداشت می‌شود وجود امامی بعد از امام زمان (عج) است که احتمال دارد منظور ایشان «رجعت» باشد که در احادیث متعددی بیان شده است که امام حسین (ع) رجعت می‌کنند و بعد از ایشان ائمهٔ دیگر نیز به دنیا باز می‌گردند و اثری از مهدیین تخیلی فرقهٔ احمد اسماعیل بصری وجود نخواهد داشت و یا احتمال دارد که بعد از وفات امام عصر (عج) قیامت شود. باید دانست که عقائد واجب را به احتمالات نمیتوان أخذ کرد؛ بلکه باید از روی قطع و یقین به آنها دست یافت.

کلام پایانی

بنابرین، سخنان شیخ صدوق در کتاب «کمال‌الدین» به‌روشنی نشان می‌دهد که ایشان تنها بر اعتقاد به دوازده امام تأکید کرده و آنچه بعد از امام عصر عجل‌الله تعالی فرجه‌الشریف رخ می‌دهد را به همان زمان واگذار کرده است. بنابراین، نسبت دادن امامت سیزدهم یا وجود مهدیین خیالی به کلام شیخ صدوق، تحریفی آشکار از سوی پیروان احمد بصری است.

مقصود شیخ صدوق از احتمال پس از حیات حضرت مهدی علیه‌السلام، یا به رجعت امام حسین علیه‌السلام و دیگر ائمه بازمی‌گردد یا به وقوع قیامت. در هیچ‌یک از این موارد سخنی از فرزندان یا امامان جدید پس از دوازده امام نیست. ازاین‌رو استناد احمد بصری و پیروانش به کلام شیخ صدوق چیزی جز تحریف و سوءاستفاده از سخنان بزرگان شیعه برای توجیه عقیده باطلشان نیست.