تعدد اوصاف قائم، رنگ جسم
توسط: دارالهدایه| اتباع احمد بصری با تمسک به تفاوت های ذکر شده در مورد اوصاف جسمی قائم و صاحب امر، قائل به دو قائم شدهاند. مثلا در بعضی عبارات آمده است «أسمر اللون» و گاهی هم آمده است «أبيض مشرب حمرةً»، نوشتار پیش رو درصدد نقد ادعای تعدد قائم با بررسی مستندات این فرقه درباره ادعای مختلف بودن صفات قائم می باشد.
ادعای چندگانگی قائم
اتباع احمد بصری بر این باورند که هر جا عبارت «ابیض مشرب حمرةً» باشد منظور امام زمان (عج) بوده و هر جا عبارات «اسمر» باشد مراد مهدی اول تخیلی آنها میباشد؛ زیرا این اوصاف با هم متعارض بوده و قابل جمع در شخص واحد نمیباشد. متاسفانه اتباع احمد بصری باز هم راه صحیح را در ارائه مطالب به مخاطبین خود طی ننموده و ناجوانمردانه دست به سانسور و تحریف طیف گستردهای از نصوص زدهاند. اتباع فقط به رنگ «ابیض مشرب حمرةً» حضرت اشاره نموده و هیچ ذکری از رنگ «اسمر» به میان نیاورده و در نهایت هم نتیجه مورد نظر خود را به مخاطبینشان القاء می کنند.با توجه به اینکه رنگ «ابیض مشرب حمرةً» مورد اتفاق بین ما و اتباع احمد بصری میباشد، در مورد آن گفتگوی خاصی نداشته وبحث را در محل اختلاف یعنی رنگ «اسمر» ادامه میدهیم.
رنگ ظاهری چهره قائم
اینک در چند عنوان پیرامون رنگ ظاهری حضرت گفتگو میکنیم تا خیانت اتباع احمد بصری بر همگان آشکار گردد.
الف: افرادی که خدمت حضرتش تشرف پیدا کردهاند حکایت از رنگ «اسمر» بودن چهرهٔ مبارک ایشان نموده نموده که چند نمونه از این تشرفات اشاره مینماییم:
تا اینجا به خوبی روشن گشت که ادعای اتباع احمد بصری مبنی بر انکار رنگ «اسمر» برای امام زمان (عج)، ادعایی باطل و گزاف بوده و چیزی جز غرض ورزی و عوام فریبی نمیباشد.
ب: در روایات هم، به رنگ «اسمر/سبزه» برای وجود نازنین امام زمان (عج) اشاره شده است و هم به رنگ «ابیض مشرب حمرةً/ سفید مخلوط با قرمز» و یا «مشرب حمرةً/ مخلوط با قرمز» که به چند نمونه از آن روایات اشاره میشود:
فَلاَحُ اَلسَّائِلِ، وَ مِنَ اَلْمُهِمَّاتِ بَعْدَ صَلاَةِ اَلْعَصْرِ اَلاِقْتِدَاءُ بِمَوْلاَنَا مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ اَلْكَاظِمِ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِمَا فِي اَلدُّعَاءِ لِمَوْلاَنَا اَلْمَهْدِيِّ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ كَمَا رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ بَشِيرٍ اَلْأَزْدِيُّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عُمَرَ اَلْكَاتِبِ عَنِ اَلْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ اَلْعَمِّيِّ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ اَلْفَضْلِ اَلنَّوْفَلِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي اَلْحَسَنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ بِبَغْدَادَ حِينَ فَرَغَ مِنْ صَلاَةِ اَلْعَصْرِ فَرَفَعَ يَدَيْهِ إِلَى اَلسَّمَاءِ وَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ… أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُعَجِّلَ فَرَجَ اَلْمُنْتَقِمِ لَكَ مِنْ أَعْدَائِكَ وَ أَنْجِزْ لَهُ مَا وَعَدْتَهُ يَا ذَا اَلْجَلاَلِ وَ اَلْإِكْرَامِ. قَالَ قُلْتُ مَنِ اَلْمَدْعُوُّ لَهُ قَالَ ذَاكَ اَلْمَهْدِيُّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ثُمَّ قَالَ بِأَبِي اَلْمُنْتَدَحُ اَلْبَطْنَ اَلْمَقْرُونُ اَلْحَاجِبَيْنِ أَحْمَشُ اَلسَّاقَيْنِ بَعِيدُ مَا بَيْنَ اَلْمَنْكِبَيْنِ أَسْمَرُ اَللَّوْنِ يَعْتَوِرُهُ مَعَ سُمْرَتِهِ صُفْرَةٌ مِنْ سَهَرِ اَللَّيْلِ…
امام کاظم (صلوات الله علیه) پس از نماز خود دست به دعا برداشته و در انتهای دعا فرمودند: بارالها! درخواست میکنم از تو که درود بفرستی بر محمد و آل محمد و تعجیل فرمایی در فرج منتقم از دشمنانت. راوی میگوید گفتم: برای چه کسی دعا فرمودید؟حضرتش فرمودند: ذَاكَ الْمَهْدِيُّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ (ص) / آن مهدی از آل محمد (ص) است و سپس ضمن بیان اوصاف حضرتش فرمودند:أسْمَرُ اللَّوْنِ يَعْتَوِرُهُ مَعَ سُمْرَتِهِ صُفْرَةٌ مِنْ سَهَرِ اللَّيْل… /رنگ سبزه همراه با زردی که از بیداری شب است دارد...
بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام، ج۸۳، ص۸۰
مراد از «مهدی» در این دعا، امام زمان (عج) میباشد؛ زیرا هر جا در روایات به نام «مهدی» اشاره شده است، مراد وجود نازنین امام زمان (عج) میباشد نه شخصی دیگر؛ ناگفته نماند که همهٔ ائمه علیهم السلام «مهدی» هستند؛ اما هرجا سخن از شخص واحدی با عنوان مهدی بشود، مراد امام دوازدهم میباشند. مضافا اینکه در این حدیث صحبت از انتقام نسبت به دشمنان هم به میان آمده است واین هم دلیلی دیگر است که مراد از این روایت و دعا، وجود نازنین امام دوازدهم میباشد.
منتقم در روایات
در روایات، منتقم آل محمد (صلوات الله علیهم اجمعین) را امام دوازدهم معرفی کردهاند که به نمونهای از این روایات اشاره میشود:
در روایتی دیگر امام باقر (صلوات الله علیه) ضمن اشاره به رنگ چهرهٔ مبارک امتم عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) فرمودند: أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قُتَيْبَةَ عَنِ اَلْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ عَنِ اَلْمُنَخَّلِ بْنِ جَمِيلٍ عَنْ جَابِرٍ اَلْجُعْفِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: اَلْمَهْدِيُّ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِ فَاطِمَةَ وَ هُوَ رَجُلٌ آدَمُ.
جابر جعفى از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند كه حضرت فرمودند: مهدى از اولاد و فرزندان فاطمه و مردى گندمگون است.
و در روایتی که از منابع عامه نقل شده است و اتباع احمد همبوشی آنرا به امام خود تأویل میبرند نیز اشاره شده است که حضرت مهدی(ع) دارای «لون عربی» میباشند: بِإِسْنَادِهِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: اَلْمَهْدِيُّ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِي لَوْنُهُ لَوْنٌ عَرَبِيٌّ وَ جِسْمُهُ جِسْمٌ إِسْرَائِيلِيٌّ عَلَى خَدِّهِ اَلْأَيْمَنِ خَالٌ كَأَنَّهُ كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يَمْلَأُ اَلْأَرْضَ عَدْلاً كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً يَرْضَى فِي خِلاَفَتِهِ أَهْلُ اَلْأَرْضِ وَ أَهْلُ اَلسَّمَاءِ وَ اَلطَّيْرُ فِي اَلْجَوِّ.
باين اسناد حذيفه روايت ميكند كه رسول اللّٰه (صلّى اللّه عليه و آله) فرمود كه مهدى مردى باشد از ولد من كه لون او لون عربى باشد و جسم او جسم اسرائيلى، بر گونۀ راست او خالى باشد گويا كوكب رخشنده است، پر گرداند زمين را از داد و عدل همچنان كه پر بوده باشد از جور و راضى باشند در خلافت او أهل زمين و أهل آسمان و مرغان در هوا.
کشف الغمة في معرفة الأئمة، ج۲، ص:۴۶۹
رنگ عربی در این حدیث، کنایه از رنگ سبزه و تیره است.
پرکننده زمین از عدل و داد
همچنین تنها کسی که در روایات به عنوان «پر کننده زمین از عدل و داد» مطرح شده است وجود نازنین امام دوازدهم { قائم } میباشد و لا غیر.
به نمونهای از آن روایات اشاره میشود:
يونس بن عبد الرّحمن گويد: بر موسى بن جعفر (عليه السلام) وارد شدم و گفتم: اى فرزند رسول خدا! آيا شما قائم به حقّ هستيد؟ فرمود: من قائم به حقّ هستم و ليكن قائمى كه زمين را از دشمنان خدا پاك سازد و آن را از عدل و داد آكنده سازد همچنان كه پر از ظلم و جور شده باشد او پنجمين از فرزندان من است… نکتهٔ بسیار جالب اینست که خود احمد بصری نیز اعتراف میکند که امام زمان (عج) هستند که زمین را پر از عدل و داد میکنند: طبق روایات بین پیامبر گرامی اسلام (ص) وحضرت مهدی (عج) شباهت در خَلق و خُلق وجود دارد و اتباع احمد بصری نیز به این مطلب معترف بوده و آن را قبول دارند:
از سویی دیگر در بعضی اخبار و روایات هم رنگ «اسمر» و هم «مُشْرَبَ حُمْرَةٍ»به پیامبر خدا (ص) نسبت داده شده است و میتوان رنگ «اسمر» را هم برای حضرت مهدی (عج) هم قائل شد. در روایت ذیل بیان شده است که پیامبر (ص)، أَبْيَضَ مُشْرَبَ حُمْرَةٍ بوده اند:
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ سَيْفٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ صِفْ لِي نَبِيَّ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ كَانَ نَبِيُّ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَبْيَضَ مُشْرَبَ حُمْرَةٍ…
جابر گويد: به امام باقر عليه السّلام عرض كردم: پيامبر خدا را برايم توصيف كن، فرمود: رنگ پيامبر خدا سفيد مايل به سرخى بود…
الکافي، ج۱، ص۴۴۳
رنگ صورت قائم در روایات
در خبری که شیخ صدوق (رحمه الله) در کتاب کمال الدين نقل کرده است، بیان شده است که پیامبر (ص)، أَسْمَرَ اَللَّوْنِ بوده اند:
عَنْ حَمَّادِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ وَ كَانَ قَارِئاً لِلْكُتُبِ قَالَ: قَرَأْتُ فِي اَلْإِنْجِيلِ يَا عِيسَى جِدَّ فِي أَمْرِي وَ لاَ تَهْزَلْ وَ اِسْمَعْ وَ أَطِعْ يَا اِبْنَ اَلطَّاهِرَةِ اَلطُّهْرِ اَلْبِكْرِ اَلْبَتُولِ أَنْتَ مِنْ غَيْرِ فَحْلٍ أَنَا خَلَقْتُكَ آيَةً لِلْعَالَمِينَ فَإِيَّايَ فَاعْبُدْ وَ عَلَيَّ فَتَوَكَّلْ خُذِ اَلْكِتَابَ بِقُوَّةٍ فَسِّرْ لِأَهْلِ سُورِيَا بِالسُّرْيَانِيَّةِ بَلِّغْ مَنْ بَيْنَ يَدَيْكَ أَنِّي أَنَا اَللَّهُ اَلدَّائِمُ اَلَّذِي لاَ أَزُولُ صَدِّقُوا اَلنَّبِيَّ اَلْأُمِّيَّ صَاحِبَ اَلْجَمَلِ وَ اَلْمِدْرَعَةِ وَ اَلتَّاجِ وَ هِيَ اَلْعِمَامَةُ وَ اَلنَّعْلَيْنِ وَ اَلْهِرَاوَةِ وَ هِيَ اَلْقَضِيبُ اَلْأَنْجَلَ اَلْعَيْنَيْنِ اَلصَّلْتَ اَلْجَبِينِ اَلْوَاضِحَ اَلْخَدَّيْنِ اَلْأَقْنَى اَلْأَنْفِ مُفَلَّجَ اَلثَّنَايَا كَأَنَّ عُنُقَهُ إِبْرِيقُ فِضَّةٍ كَأَنَّ اَلذَّهَبَ يَجْرِي فِي تَرَاقِيهِ لَهُ شَعَرَاتٌ مِنْ صَدْرِهِ إِلَى سُرَّتِهِ لَيْسَ عَلَى بَطْنِهِ وَ لاَ عَلَى صَدْرِهِ شَعْرٌ أَسْمَرَ اَللَّوْن…
عبد اللّٰه بن سليمان كه مردى بود دانشمند و كتب آسمانى را خوانده بود ميگويد من در انجيل چنين خواندهام اى عيسى در دستورات من جدى باش و آنها را بشوخى مگير اى پسر طاهر و طهر باكره بتول بشنو و فرمانبر باش من ترا بدون مردى از بطن مريم آفريدم تا نشانهاى باشى براى خداشناسى در ميان همه اهل جهان مرا بپرست و بس بر من اعتماد كن و بس كتاب انجيل را با دست توانا بگير و نزد مردم سوريه برو و آنها را بوجود پسرى شايسته مژده بده و هر كس در پيش تو است نيستش كن كه براستى منم آن خداى دائمى كه زوالى ندارم پيغمبرى را تصديق كنيد باين نشانهها شتر سوار است زره بر تن دارد و تاجى كه عمامه است بر سر و نعلين در پا و عصا بر دست دو چشمش گشاده و گير است پيشانيش صاف است دو گونهاش درخشنده است بينى مباركش راست و قلمى است دندانهايش پيوسته است گردن او صاف و درخشنده است بمانند يك تنك نقره گويا از دو طرف گلوگاهش طلا موج ميزند يك رشته موى لطيف از سينه تا ناف مباركش كشيده شده شكم و سينه او مو ندارد و گندم گون است…
کمال الدين و تمام النعمة، ج۱، ص۱۵۹
توضیح علما نسبت به روایات
چگونه می توان بین این دو توافق بر قرار کرد؟ پاسخ: در مورد شخص پیامبر صلی الله علیه و آله نیز هر دو وصف «سفید» و «گندمگون» وارد شده، همچنانکه علامه مجلسی درباره امام جواد علیه السلام می نگارد: «مشهور آن است كه رنگ مبارك آن حضرت گندمگون بود و بعضى سفيد گفته اند». راه حلش به اینست که بگوییم: سفیدی و گندمگونی درجاتی دارد و می شود کسی سفید باشد ولی نسبت به فردی که خیلی سفید است گندمگون تلقی شود و البته ممکن است این اختلاف توصیف به نسبت رنگ چهره و رنگ سایر بدن آن حضرت باشد. محدث نوری در این باره می نگارد: اين اختلاف رنگ در شمايل رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نيز شده و در آنجا چنین جمع كرده اند كه آنچه از جسد، برهنه و مواجه آفتاب مى شد گندمگون بود و آنچه در زیر لباس بود سفيد بود. برای همین می توان بین این دو رنگ اینگونه جمع کرد که سرخ و سفید رنگ ذاتی ایشان بوده اما در اثر عوامل خارجی مثل بیابان گردی در روز و شب زنده داری زیاد رنگ صورتشان به زردی و تیرگی گراییده است همچنانکه در روایتی تصریح شده: «أَسْمَرُ اللَّوْنِ يَعْتَادُهُ مَعَ سُمْرَتِهِ صُفْرَةٌ مِنْ سَهَرِ اللَّيْلِ».
