نقد و بررسی روایت اسباطنا خلفاء الدین
توسط: دارالهدایه| یکی از روایاتی که اتباع احمد بصری جهت اثبات حقانیت امام خود به آن استناد میکنند روایتی است که حضرت عسکری (ع) بیان می فرمایند که نوه های ما خلفاء دین می باشد، اینک به نقد و بررسی این روایت میپردازیم.
روایت اسباطنا و خلفاء
روایت مورد ادعای اتباع از این قرار است: مما وجد بخط العسكري عليه السّلام هذا الكتاب: و قال عليه السّلام: قد صعدنا ذرى الحقائق بأقدام النّبوّة و الولاية، و نوّرنا سبع طرائق بأعلام الفتوّة، فنحنليوث الوغى، و غيوث النّدى، و فينا السّيف و القلم في العاجل، و لواء الحمد و العلم في الآجل، و أسباطنا خلفاء الدّين و حلفاء اليقين، و مصابيح الامم، و مفاتيح الكرم… از جمله مواردی که بخط امام حسن عسکری (ع) پیدا شده این کتاب است: امام(ع) در آن فرموده اند: ما با علامت نبوت و ولایت به بالاترین مرتبه حقایق رسیدیم و هفت راه آسمان را با نشانه جوانمردی روشن ساختیم و ما سخنگوی بلیغ و خروشان و باران های صدا کننده ایم. شمشیر و قلم شتاب دهنده و پرچم ستایش خدا و علم آینده نزد ماست. نوه های ما خلفاء دین و هم پیمانان یقین و چراغ های امت ها و گشاینده کرم هستند… الدرة الباهرة من الأصداف الطاهرة، ص۴۸.
توضیح ادعای اتباع درباره خلفاء
اتباع احمد بصری میگویند: در روایتی از امام حسن عسکری (ع)، نوادگان خود را خلفاء دین دانسته اند؛ پس طبق این روایت مهدیین (طبق ادعای احمد بصری و اتباع، احمد بصری مهدی اول است)، امام هستند. نکتهٔ اول: این روایت برای اولین بار، بدون ذکر سند و بدون اشاره به نام کتاب مورد نظر، در کتاب «الدرة الباهرة من الأصداف الطاهرة»، نقل شده است. نکتهٔ دوم: استفاده از صيغهٔ جمع نشانگر سخن گفتن به نيابت از کليت است و نه بيان امر شخصی. اینکه میفرمایند: «اسباطنا خلفاء الدین؛ نوه های ما خلفای دین هستند»، یعنی فرزندان پيامبر(ص) و اولاد نسل اندر نسل امام علی(ع) خلفا دین هستند.
خلفاء امام عسکری(ع) یا فرزندان پیامبر
اگر میفرمودند: «أسباطي خلفاء الدین؛ نوه های من خلفای دین هستند»، شاید آن موقع میتوانستیم ادعا کنيم که مراد امام زمان (عج) و برخی اولاد امام زمان(عج) میباشد؛ یعنی این روایت نه تنها دليلی برای احمد نيست حتی با این روایت نمیشود اثبات کرد که امام زمان فرزندی دارد و هيچ علاقه و ربطی بين آن دو وجود ندارد. برای تقویت این مطلب کافيست که به روایت ذیل که از امام حسین علیه السلام نقل شده است، دقت شود: حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ زِيَادِ بْنِ جَعْفَرٍ الْهَمَدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ السَّلَامِ بْنِ صَالِحٍ الْهَرَوِيِّ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَلِيطٍ قَالَ قَالَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عليه السلام: «مِنَّا اثْنَا عَشَرَ مَهْدِيّاً أَوَّلُهُمْ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ آخِرُهُمُ التَّاسِعُ مِنْ وُلْدِي وَ هُوَ الْإِمَامُ الْقَائِمُ بِالْحَقِّ». امام حسین (علیه السلام) فرمودند: «از ماست دوازده مهدی که اولین آنان امیرالمومنین (علیه السلام) و آخر آنان نهمین فرزند من است که او امام قائم به حق است». كمال الدين و تمام النعمة، ج۱، ص۳۱۷. در این روایت امام حسين فرمودند: «همانا از ما»؛ بدیهی است که حضرت اميرالمؤمنين علیه السلام فرزند حضرت سیدالشهداء عليه السلام نیستند. پس «منّا» فرمودند، «أسباطنا» فرمودند، «نحن» فرمودند که اینها حکایت از تکلم یکی از ائمه از جانب همه دارد و نه اینکه فقط در مورد خودش سخن بگوید.
