بررسی حدیث پنجم ضمن عنوان حدیث چهلم مهدیین

دارالهدایه| در ادامه بحث از حدیث چهلم از کتاب چهل حدیث مهدیین ناظم العقیلی، پنجمین روایتی که ناظم العقیلی تحت عنوان حدیث چهلم آورده که در واقع حدیث «چهل و چهارم» مورد استناد اتباع جهت اثبات
امامت احمد اسماعیل همبوشی و مهدیین تخیلی آنان می‌باشد، به شرح ذیل است:

حدیث مهدیین

پنجمین روایتی که ناظم العقیلی تحت عنوان حدیث چهلم آورده که در واقع حدیث «چهل و چهارم» مورد استناد اتباع جهت اثبات امامت احمد اسماعیل همبوشی و مهدیین تخیلی آنان می‌باشد، به شرح ذیل است: عَنْ أَبِي سَعِيدٍ اَلْخُدْرِيِّ قَالَ:…قَالَ لَهُ اَلْيَهُودِيُّ أَخْبِرْنِي عَنْ هَذِهِ اَلْأُمَّةِ كَمْ لَهَا مِنْ إِمَامٍ هُدًى وَ أَخْبِرْنِي عَنْ نَبِيِّكُمْ مُحَمَّدٍ أَيْنَ مَنْزِلُهُ فِي اَلْجَنَّةِ وَ أَخْبِرْنِي مَنْ مَعَهُ فِي اَلْجَنَّةِ فَقَالَ لَهُ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ لِهَذِهِ اَلْأُمَّةِ اِثْنَيْ عَشَرَ إِمَاماً هُدًى مِنْ ذُرِّيَّةِ نَبِيِّهَا وَ هُمْ مِنِّي وَ أَمَّا مَنْزِلُ نَبِيِّنَا فِي اَلْجَنَّةِ فَفِي أَفْضَلِهَا وَ أَشْرَفِهَا جَنَّةِ عَدْنٍ وَ أَمَّا مَنْ مَعَهُ فِي مَنْزِلِهِ فِيهَا فَهَؤُلاَءِ اَلاِثْنَا عَشَرَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ وَ أُمُّهُمْ وَ جَدَّتُهُمْ وَ أُمُّ أُمِّهِمْ وَ ذَرَارِيُّهُمْ لاَ يَشْرَكُهُمْ فِيهَا أَحَدٌ. 

ترجمه حدیث

سپس آن يهودى گفت:  ۱- به من بگو: در ميان اين ملت اسلام چند رهبر عادل و امام برحق دارد. ۲- پيامبر شما در كجاى بهشت جا دارد؟  ۳- چه كسانى در جايگاه ويژۀ او در بهشت همراه او باشند؟  امام على عليه السّلام فرمودند: براى اين امت اسلامى دوازده رهبر عادل و امام برحق است از نسل پيامبر خودشان كه همه از منند و جايگاه پيامبر ما، در بهشت، در بهترين بخش آن است كه بهشت عدن است و اما كسانى كه در آن جايگاه ويژه‌اى، به همراه اويند ۱۲ امامند كه از نسل اويند با مادرشان (فاطمه) و مادر مادرشان (خديجه) و فرزندانشان و كسى در آنجا با آنها نخواهد بود. الکافي، ج۱، ص۵۳۱.

نکتهٔ اول مهدیین

در این روایت هیچ تصریحی مبنی بر اینکه مهدی اول فرزند امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف و دارای مقام امامت می‌باشد، وجود ندارد.

نکتهٔ دوم

در مورد این که دوازده امام از ذرية پیامبر (ص) دانسته شده اند، قابل حمل بر وجوه متعددی می‌باشد که هیچکدام از این وجوه دلالتی بر وجود امام جدیدی با عنوان امام سیزدهم ندارد:

وجه اول

علت اینکه ائمه دوازده گانه از ذریة پیامبر (ص) دانسته شده اند از جهت  «تغلیب» است؛ زیرا بیشتر ائمه از ذرية پیامبر (ص) می‌باشند. علامهٔ مجلسی رحمة الله علیه در این باره می‌فرمایند: أن يكون قوله: من ذرية نبينا على المجاز والتغليب، فإنه لما كان أكثرهم من الذرية أطلق على الجميع الذرية تغليبا. مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، جلد۶، ص۲۲۷.

مرحوم ملا صالح مازندرانی نیز، مشابه همین قول را بیان کرده است: قوله (من ذرية نبيها) هذا باعتبار الأكثرية في التغليب، وكذا في قوله:  (من ذريته). شرح أصول الكافي (للمازندراني)، ج۷، ۳۷۳.

وجه دوم

اینکه دوازده امام از ذرية پیامبر (ص) دانسته شده اند؛ از جهت مجاز است؛ یعنی پیامبر (ص) پدر امت می‌باشند و نسبت به امیرالمؤمنين علیه السلام مربی و معلم هستند؛ علامه مجلسی رحمة الله علیه در این باره می‌فرمایند: أن يكون التجوز في لفظ الذرية فأريد بها العشرة مجازا أو يراد بها ما يعم الولادة الحقيقية والمجازية فإن النبي صلى‌الله‌عليه‌وآله كان والد جميع الأمة لا سيما بالنسبة إلى أميرالمؤمنين عليه‌السلام فإنه كان مربية ومعلمه…  مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، جلد۶، ص۲۲۷. در روایات نیز، معلم به منزلهٔ پدر معرفی شده است: قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم: «الآباءُ ثَلاثَةٌ: أبٌ وَلَّدَكَ، و أبٌ زَوَّجَكَ، و أبٌ عَلَّمَكَ». تحریر المواعظ العددیّه،ص:٢۴٧.

در این روایت، پدر زن و معلم به عنوان پدر معرفی شده اند و با توجه به این‌که پيامبر (ص) پدر زن و معلم امیرالمؤمنين (ع) هستند، از فرزندان ایشان به حساب آمده اند. 

احمد بصری نیز به این موضوع اعتراف کرده است که امیرالمؤمنين (ع) از این جهت که پرورش یافتهٔ پیامبر (ص) هستند، فرزند ایشان محسوب می‌شوند:

نکتهٔ سوم

احمد همبوشی، با اینکه مدعی است که امام سیزدهم می‌باشد، در عین حال مدعی آن است که یازده مهدی پس از وی نیز دارای مقام امامت هستند؛ اما در این روایت هیچ تصریحی بر مهدیین تخیلی و اینکه آن‌ها در جایگاه و همراه اهل بیت علیهم السلام هستند، نشده است؛ پس واضح و آشکار است که این روایت نفی کنندهٔ وجود بیش از دوازده امام است.