عدم تمثل شیطان بصورت معصوم در خواب

دارالهدایه| باور به عدم تمثل شیطان به صورت معصوم در خواب، باعث شده تا اتباع جریان انحرافی احمد اسماعیل بصری از این طریق به دنبال حجیت رویا بوده و آنرا دلیلی بر مدعای خودشان قرار دهند. در این نوشتار به نقد ادعای مذکور میپردازیم.

شیطان و خواب افراد

مراد از این گزینه که شیطان در خواب افراد به صورت یکی از پیامبران یا امامان در آید و با کلام یا رفتار خود باعث گمراهی آن‌ها شود. و این خود دارای دو فرد است:  ۱. تمثل شیطان به چهره واقعی معصومین علیهم السلام در خواب افرادی که در زمان آن حضرات زندگی می‌کردند و چهره ایشان را در بیداری دیده و می‌شناختند. ۲. تمثل شیطان به صورت انسانی برای افرادی که در زمان معصومین علیهم السلام نبوده و چهره آن‌ها را نمی‌شناسند با ادعای این‌ که فلان معصوم است.

تمثل شیطان در خواب

و البته باید توجه داشت که تمثل شیطان در خواب دو گونه قابل تصور است:  ۱. صریحاً ادعا کند فلان معصوم است.  ۲.بر دل شخص القاء نماید فلان معصوم می‌باشد.

در این باره روایات متعددی در منابع اهل سنت وجود دارد که بعضاً در منابع شیعی نیز درج شده است و اهل سنت به شدت به عدم امکان چنین تمثلی در مورد پیامبر اسلام (ص) اعتقاد دارند و در این‌باره نیز بحث های گسترده ای نموده اند، و در مورد خواب‌های متناقضی که فرقه های مختلف از پیامبر (ص) می‌بینند در تحیر افتاده اند. و اما در شیعه نیز دو روایت ثبت شده که همین دو مستمسک خوبی برای فرقه های منحرف مانند صوفیه، بابیت، بهائیت و از جمله فرقه احمد بصری شده است که به بررسی مهم ترینِ این دو روایت می‌پردازیم:

روایت عدم تمثل شیطان در خواب

عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : أَنَّهُ قَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ رَأَيْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِي اَلْمَنَامِ كَأَنَّهُ يَقُولُ لِي «كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا دُفِنَ فِي أَرْضِكُمْ بَضْعَتِي وَ اُسْتُحْفِظْتُمْ وَدِيعَتِي وَ غُيِّبَ فِي ثَرَاكُمْ نَجْمِي» فَقَالَ لَهُ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ «أَنَا اَلْمَدْفُونُ فِي أَرْضِكُمْ وَ أَنَا بَضْعَةٌ مِنْ نَبِيِّكُمْ وَ أَنَا  اَلْوَدِيعَةُ  وَ  اَلنَّجْمُ أَلاَ فَمَنْ زَارَنِي وَ هُوَ يَعْرِفُ مَا أَوْجَبَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ حَقِّي وَ طَاعَتِي فَأَنَا وَ آبَائِي شُفَعَاؤُهُ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ وَ مَنْ كُنَّا شُفَعَاءَهُ نَجَا وَ لَوْ كَانَ عَلَيْهِ مِثْلُ وِزْرِ اَلثَّقَلَيْنِ اَلْجِنِّ وَ اَلْإِنْسِ وَ لَقَدْ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ أَبِيهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ «مَنْ رَآنِي فِي مَنَامِهِ فَقَدْ رَآنِي لِأَنَّ اَلشَّيْطَانَ لاَ يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَ لاَ فِي صُورَةِ أَحَدٍ مِنْ أَوْصِيَائِي وَ لاَ فِي صُورَةِ وَاحِدَةٍ مِنْ شِيعَتِهِمْ وَ إِنَّ اَلرُّؤْيَا اَلصَّادِقَةَ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِينَ جُزْءاً مِنَ اَلنُّبُوَّةِ».

ترجمه حدیث تمثل شیطان در خواب

مردی خراسانی به امام رضا علیه السلام عرضه داشت: من دیشب رسول خدا را خواب دیدم گویا به من فرمود: چگونه خواهید بود زمانیکه پاره ای از من در سرزمین شما دفن شود و شما نگهبان امانت من قرار داده شوید و ستاره من در سرزمین شما مدفون گردد؟ امام رضا علیه السلام فرمودند: من همان مدفون در سرزمین شما هستم و من همان پاره تن رسول خدا می باشم و من همان امانت و ستاره هستم … و پدرم از جدم از پدرش (امام باقر علیه السلام) از رسول خدا نقل فرمود که ایشان فرمودند: هر کس مرا در خواب ببیند (یا: زیارت کند) واقعاً مرا دیده (یا: زیارت کرده) زیرا شیطان نه به صورت من متمثل می شود و نه به صورت یکی از اوصیائم و نه به صورت یکی از شیعیان ایشان و رؤیای صادقه جزئی از اجزاء هفتادگانه نبوت است. 

من لا يحضره الفقيه، ج:۲، ص:۵۸۴

نکته حدیث

در این حدیث امام رضا علیه السلام ادعای کسی که می گوید رسول خدا صلی الله علیه و آله را در خواب دیده است تصدیق می کنند و جهت تاکید بر این تصدیق، به حدیثی از پیامبر صلی الله علیه و آله استشهاد می نمایند که شیطان به صورت ایشان در نمی‌آید . این حدیث یکی از مهمترین روایاتی است که احمد بصری و یارانش بدان تمسک می کنند و به همین واسطه کسانی را که می گویند شاید شیطان در خواب ادعا یا القاء کند که یکی از معصومین می باشد را کافر تلقی می کنند:

اول

در این حدیث پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده اند: «هر کس مرا در خواب ببیند»، و این اول کلام است که از کجا تشخیص دهیم کسی که دیده ایم شخص پیامبر بوده است؟ زیرا کسانی که می گویند ما پیامبر را خواب دیده ایم بسا بخاطر حدیث نفس یا اشتباه در برداشت است، از طرفی تنها در صورتی می توانیم ادعا کنیم معصوم را در خواب دیده ایم که یا خودش بگوید من فلان معصوم هستم، یا گفتارش ظهور در این مطلب داشته باشد، یا قرائن قطعی بر این امر دلالت کند و یا دسترسی به الهام یا علم حضوری داشته باشیم، و نیز هر چهره ای نمی تواند صورت معصوم باشد.

اشکال احمد بصری به خواب

احمد بصری اشکال می کند که این مرد رسول خدا صلی الله علیه و آله را در بیداری ندیده بوده، و با این حال امام رضا علیه السلام خواب وی را تایید می نمایند، لذا این حدیث قطعاً شامل کسانی که در زمان معصوم نبوده و او را ندیده اند نیز می شود. و اصلاً اگر تشخیص کسی که خواب دیده ملاک نباشد برای چه رسول خدا چنین مطلبی را فرموده اند؟ اما در جواب باید گفت: تشخیص افراد به دور از خطا و اشتباه نیست چون آن‌ها معصوم نیستند و تنها تایید معصوم می تواند ما را به قطع برساند که پیامبر را در خواب دیده ایم. لذا وقتی امام رضا علیه السلام خواب آن مرد را تایید کردند تازه ثابت می شود که وی پیامبر صلی الله علیه و آله را در خواب دیده است. اما این سخن رسول خدا صلی الله علیه و آله برای ما ثابت نیست که فرموده باشند هر کس (حتی مردم آینده که صورت آن حضرت را در بیداری ندیده اند) ایشان را خواب ببیند، خود ایشان را خواب دیده است. و این مضمون تنها در دو روایت آمده است و ابهامات متعددی نیز دارد. از طرفی این حدیث اطلاق دارد پس چطور است که فقط شامل خواب هایی می شود که به نفع جریان یمانی دیده شده نه خواب هایی که بر ضد او رؤیت شده است؟!

دوم

صادقه بودن خواب معصوم با حجت بودن آن فرق می کند، زیرا صادقه بودن یعنی کسی واقعاً معصومی را در خواب ببیند ولی حجت بودن یعنی مکلف به اطاعت از امر و نهیی است که در عالَم خواب از معصوم شنیده است، در حالی‌که این دو با هم تلازمی ندارند. زیرا حتی در یک روایت هم نیامده که بگوید امر و نهی ما در خواب مانند امر و نهی در بیداری است و باید بدان گوش فرا دهید  بلکه بر عکس، روایتی با چندین سند صحیح می گوید احکام دین توسط خواب به اثبات نمی رسد چه برسد به اصول دین و اثبات امامت برای کسی: اِبْنِ أُذَيْنَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ: مَا تَرْوِي هَذِهِ اَلنَّاصِبَةُ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فِيمَا ذَا فَقَالَ فِي أَذَانِهِمْ وَ رُكُوعِهِمْ وَ سُجُودِهِمْ فَقُلْتُ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ رَآهُ فِي اَلنَّوْمِ فَقَالَ كَذَبُوا فَإِنَّ دِينَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَعَزُّ مِنْ أَنْ يُرَى فِي اَلنَّوْمِ… عمر بن اذينه گويد: امام صادق عليه السّلام فرمود: اين ناصبى‌ها (دشمنان اهل بيت عليهم السّلام) چه روايت مى‌كنند؟ عرض كردم: قربانت گردم! در مورد چه چيزى‌؟ فرمود: در مورد اذان، ركوع و سجودشان. عرض كردم: آن‌ها مى‌گويند: ابىّ‌ بن كعب آن‌ها را در خواب ديده است (يعنى پيامبر صلّى اللّه عليه و اله در خواب او به اذان، ركوع و سجود حكم فرمود). آن حضرت فرمود: دروغ مى‌گويند؛ زيرا دين خدا گرامى‌تر از آن است كه در خواب ديده شود…
الکافي، ج:۳، ص:۴۸۲

کلام علما

علامه مجلسی در این باره می‌نگارد:  روایات خواب دیدن معصومین صریح در وجوب عمل کردن به محتوای آن خواب‌ها نیست لذا می شود در عین علم به اینکه آنها را در خواب دیده، اما عمل به آن خوابها واجب نباشد چون ملاک اثبات احکام دین (و بالاتر از آن اصول دین) علمی است که از راه طبیعی به دست آید همچنان‌که خود پیامبر و ائمه علیهم السلام با اینکه از کفر منافقین و فسق گناهکاران و نجاست بسیاری از چیزها آگاهی داشتند مامور به عمل به این علم نبودند بلکه به امور ظاهری و عادی مثل مشاهده و گواهیِ شاهد عادل استناد می نمودند. 

بحار الأنوار، ج‏: ۵۸، ص: ٢٣٨-۲۳۷

محقق قزوینی در همین باره می‌نویسد:  اگر در رؤیای صادقه پیامبر یا یکی از معصومین علیهم السلام را ببیند که به چیزی امر یا از چیزی نهی می کنند نه تنها علم که حتی ظن هم برای انسان حاصل نمی شود که مقصود آن معصوم الزام آن فرد به پیروی از امر یا نهی ایشان است چون احتمال قوی وجود دارد که خوابش دارای تعبیری باشد که وی و امثال او از فهمش عاجزند. الحاشية على قوانين الأصول، ج‏:۲، ص:۶۵
و به عبارت دیگر: از آن‌جا که بسیاری از خواب‌ها دارای تعبیر هستند و ما نه دسترسی به ملاک تشخیص خواب تعبیر دار از بی نیاز از تعبیر داریم و نه دسترسی به تعبیر خواب هایی که می‌بینیم، بنابراین خواب شأنیت حجت بودن را ندارد.

سوم

اگر کسی به گمان خودش معصومی را در خواب دید و او دستوری خلاف  دین داد یا باطلی را تایید کرد چه؟ باز هم می‌توان گفت او معصوم را خواب دیده است؟ علامه محمد تقی مجلسی در پاسخ به این اشکال فرموده اند: این فقط یک فرض باطل و محال است و تا به حال شنیده نشده که کسی چنین خوابی ببیند و از این به بعد هم کسی نخواهد دید.
لوامع صاحبقرانی، ج:٨، ص:۵۶۱

دیدن خواب پیامبر

این در حالیست که افراد زیادی از اهل سنت و دیگر فرقه های اسلامی ادعای دیدنِ خواب پیامبر صلی الله علیه و آله را نموده اند که ایشان راه و مذهب آن فرقه را تایید کرده اند و قطعاً همه آنها دروغ نگفته اند. ما به عنوان نمونه به یک مورد از این خوابها اشاره می‌کنیم: ابوبکر بن انزوعه می گوید رسول خدا را در خواب دیدم در حالیکه احمد بن حنبل (متفکر سلفی گری و امام فرقه حنبلی) با او بود. من از رسول خدا پرسیدم این کیست؟ فرمودند: این احمد بن حنبل ولیّ حقیقی خدا و رسول است که هزار دینار در راه حدیث خرج نموده؛ هر کس او را زیارت کند خدا وی را می بخشد و هر کس وی را دشمن بدارد من و خدا را دشمن داشته است!
الزيارة، ص:۲۴۶ به نقل از: تاریخ دمشق، ج:٢، ص:۴۶٠

غیر از این‌که اگر چنین چیزی امکان نداشته و رخ نداده، چطور  «سید مُهنّا» بیش از ۷۰۰ سال پیش همین مسأله را نزد  «علامه حلی» مطرح کرده و علامه هم در جواب نفرموده که چنین چیزی امکان ندارد

متن این سوال و جواب به شرح ذیل است: سید مهنا: اگر کسی در خواب پیامبر صلی الله علیه و آله یا یکی از ائمه علیهم السلام را دیده که وی را به چیزی دستور دهند که بر خلاف احکام رائج بین مردم است چه می فرمایید؟

کلام علامه حلی

پاسخ علامه حلی: آنچه خلاف احکام است امکان پیروی کردن ندارد.
أجوبة المسائل المهنائية، ص: ٩۸-۹۷
بله؛ بعضی از این اشکال چنین جواب داده اند که: افراد باطل و غیر شیعه پیامبر را خواب نمی بینند زیرا آنها شخصیتی از رسول خدا در ذهن دارند که وجود خارجی ندارد؛ شخصیتی غیر معصوم و دارای بعضی رذائل
اخلاقی و غیره که منطبق بر پیامبر صلی الله علیه و آله نمی باشد. لذا آن‌ها پیامبری را در خواب می بینند که خدا او را مبعوث نکرده، پس کسی که در خواب می بینند پیامبر نیست و هر حرفی مخالف حق بزند نیز سخن آن حضرت نخواهد بود. ۱. به گواهی تاریخ قطعاً بسیاری از مخالفان و دشمنان شیعه، پیامبر صلی الله علیه و آله را خواب دیده اند که یا باعث هدایت شان شده یا باعث نجات غیر آن‌ها از گمراهی یا زندان گشته و گاهی نیز معجزاتی در کنار این خواب‌ها رخ داده که جای هیچ شکی در صحت آنها باقی نمی‌گذارد. ۲. روایت مورد بحث دارای عموم و اطلاق است و اگر می توان آن را به داشتن ایمان و تقوا و صلاح مقید نمود پس می توان به همه چیزهای دیگری که از دیگر احادیث به دست می آید نیز مقید نمود مثل این حدیث صحیح که حکم شرعی با خواب ثابت نمی شود. 

خواب یا بشارت

لذا با توجه به این حدیث متوجه می‌شویم روایت مورد بحث ناظر به خواب های بشارت یا خبر دادن از چیزی یا مانند آن است. همچنان‌که در «بلغة الشیعة» ادعا شده که این مربوط به زمان حضور معصوم بوده است که می توانسته احکام را در بیداری بگوید نه دوره غیبت (بلغة الشيعة، ص۱۰۲)، غافل از این‌که عدم تمثل شیطان به صورت معصوم نیز در زمان خود معصومین علیهم السلام مطرح شده و شامل دوره حضور ایشان هم هست. در نتیجه همان مکتبی که گفته شیطان به صورت معصوم در نمی‌آید همان مکتب گفته احکام توسط خواب بیان نمی‌گردد چه برسد به عقائد.

چهارم

این مطلب که پیامبر فرموده باشند شیطان در خواب متمثل به من نمی شود تنها در دو روایت از شیعه وارد شده، در حالی‌که همین حدیث در میان اهل سنت جزء روایات مشهور تلقی می شود و از راویان متعددی از جمله «پسر عمر»، «ابو هریرة»، «ابن مسعود»، «ابو سعید»، «ابو قتادة» و «جابر» در کتاب های «صحیح بخاری»،  «صحیح مسلم»، «سنن ترمذی» و «سنن ابو داود» ثبت شده است.لذا احتمال قوی وجود دارد آن مردی که این خواب را دیده، شیعه نبوده، و امام (ع) برای اثبات حقانیت خواب او به حدیثی از اهل سنت  با سلسله ائمه استناد نموده تا او بپذیرد، در حالی‌که برداشت وی را از این حدیث قبول نداشته اند؛ زیرا مراد اهل سنت از نقل این حدیث اینست که هرکس را در خواب دیدی و گمان کردی رسول خداست برداشتت درست است.

علامه محمد تقی مجلسی در مورد احتمال شیعه نبودن آن مرد می‌گوید: احتمال دارد كه غرض اظهار امامت حضرت به آن شخص باشد تا سبب هدايت او و ديگران شود.
لوامع صاحبقرانى، ج‏:۸، ص:۵۵۸

پنجم

آیا می توان چیزی که تنها در دو حدیث ثبت شده را مستند اعتقاد خود قرار داد؟ در حالی‌که اهمیت اعتقاد تا جایی است که می تواند سعادت یا شقاوت ابدی را برای شخص رقم زند.  و برای همین است که سید مرتضی درباره این حدیث می نگارد: «هذا خبر واحد ضعيف من أضعف أخبار الآحاد، و لا معوّل على مثل ذلك» «این حدیث خبر واحدی از نوع ضعیف ترین خبرهاست که نمی شود بر مثل آن تکیه کرد».
أمالي المرتضى، ج:۲، ص:۳۹۴

بله در  «الأمالي» شیخ طوسی نیز از «ابوبکر بن عیاش» از  «ابو حصین» نقل می‌کند که پیامبر فرمود: … فَإِنَّ أَبَا حُصَيْنٍ حَدَّثَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) قَالَ: مَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَإِيَّايَ رَأَى، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَشَبَّهُ بِي… … هر کس مرا در خواب ببیند خود مرا دیده چون شیطان شبیه من در نمی آید…
الأمالي (الطوسي)، ص:۳۲۴
ولی «ابوبکر» سنی و غیر قابل استناد در نزد شیعه می باشد، و اصولاً این حدیث جزء روایات اهل سنت محسوب می شود نه بیانات اهل بیت علیهم السلام.

ششم

این روایت می گوید که شیطان حتی به صورت احدی از شیعیان اهل بیت علیهم السلام در نمی آید: «وَ لَا فِي صُورَةِ وَاحِدَةٍ مِنْ شِيعَتِهِمْ»، و قطعاً اطلاق این کلام مخالف واقعیت است و چه بسیار می شود که شیطان به صورت شیعه ای در آمده و خوابی با محتوای شیطانی به تصویر می‌کشد. علامه مجلسی که متوجه این اشکال بوده، می نگارد: «لعله محمول على خلص شيعتهم كسلمان و أبي ذر و المقداد و أضرابهم‏».  شاید مراد شیعیان خالص اهل بیت باشند کسانی مثل سلمان و ابوذر و مقداد و امثال این‌ها.
بحار الأنوار، ج‏:۵٨، ص:٢٣۴

در حالی‌که ظاهر حدیث همه شیعیان را می گیرد: «وَ لَا فِي صُورَةِ وَاحِدَةٍ مِنْ شِيعَتِهِمْ¦نه به صورت یکی از شیعیان ایشان» که قطعاً مخالف واقع است، از طرفی اگر مراد فقط شیعیان خالص بود می توانستند بگویند:  «و لا فی صورة خلّص شیعتهم.» البته باید توجه داشت که در روایت سُلیم، این فقره وجود ندارد و عدم تمثل شیطان تنها مخصوص پیامبر و اوصیاء علیهم السلام معرفی شده است. این‌ها همه به کنار، براستی اگر شیطان نمی تواند در خواب ادعا یا القاء کند که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است و نیز یکی از راه های شناخت امام بر حق، خواب دیدن پیامبر بوده است، پس چرا در سیره ائمه علیهم السلام چنین توصیه ای وجود ندارد؟ کجا ایشان برای اثبات امامت خویش مردم را به خواب ارجاع می دادند و کجا برای حقانیت آن خوابها به قانون عدم تمثل شیطان به صورت پیامبر استدلال می نمودند؟

رویت ملائکه در خواب

اما احمد بصری که جواب این همه اشکال را ندارد به شبهه ای درباره رؤیت ملائکه تمسک جسته و می‌گوید: اگر آنها شرط رؤیت رسول خدا صلی الله علیه و آله را در خواب، رؤیت در بیداری می دانند نسبت به رؤیت فرشتگان چه می‌گویند؟ آیا می‌گویند کسی که فرشتگان را در خواب ببیند شرطش اینست که قبلاً آنها را در بیداری دیده باشد و إلا شیاطین را خواب دیده است؟ از طرفی تمام انبیاء از جمله محمد صلی الله علیه و آله در ابتدای رسالتشان ملائکه خدا را در خواب یا مکاشفه می‌دیدند و با آنها سخن می‌گفتند در حالی‌که این اولین دیدار آنها با ملائکه بود. حال آیا کسانی‌که نام خود را علماء می نامند اگر در زمان پیامبران گذشته بودند همین حرف را به آنها می زدند که شاید شیطان پیش شما آمده و به صورت ملائکه متمثل شده است؟

عقائد الإسلام، ص:۷۹

پاسخ شبهه

پاسخ این شبهه سبک کاملاً‌ روشن است؛ زیرا ما نمی‌گوییم هر کس پیامبر صلی الله علیه و آله را در بیداری ندیده خوابش شیطانی است تا قیاس با رؤیت فرشتگان شود زیرا حدیث نفس و توهم و حدس نیز از عوامل ادعای رؤیت فرشته یا پیامبر می باشد، بلکه می گوییم تا صادقه بودن خواب ثابت نشود نمی توان ادعای رؤیت فرشته یا پیامبر را کرد. و البته خداوند متعال راه شناخت حجت خود را رؤیا قرار نداده است. و اما راجع به رؤیت ملائکه توسط انبیاء علیهم السلام می گوییم:

رویت ملائکه توسط انبیا

اول

این خواب‌ها در ابتدای رسالت نبوده بلکه در ابتدای نبوت بوده، یعنی زمانی‌که هنوز آنها مأمور به ابلاغ دین خدا و رسالت نشده بودند در نتیجه اصلاً برای مردم ‌از این خواب‌ها پرده بر نمی‌داشتند تا بخواهند متهم به تسلط شیطان گردند، و این اولین اشتباه مدعی یمانی است.

دوم

هیچ پیامبری به این خواب‌ها برای اثبات صداقت و حجیت خود استدلال نکرده و ادعای مدعی یمانی هیچ مستندی ندارد و این دومین اشتباه اوست.

سوم

طبق احادیثی در باب حجیت خواب انبیاء علیهم السلام، وقتی آن‌ها می خواسته اند خواب فرشته ببینند ابتدا یک حالت خاص شبیه بی‌هوشی برای ایشان رخ می داده و سپس به خواب می رفته اند، و این علامتی از جانب خدا برای آنها بوده و بر این اساس امر بر ایشان مشتبه نمی شده است و این سومین اشتباه احمد بصری می باشد.

چهارم

این‌که اولین دیدار همه پیامبران با فرشتگان و از جمله حضرت محمد صلی الله علیه و آله در ابتدای رسالتشان بوده دروغی آشکار است زیرا حضرت علی علیه السلام تصریح می کنند که وقتی پیامبر صلی الله علیه و آله
را از شیر گرفتند خدا بزرگترین فرشته خویش را بر وی گمارد تا ایشان را شب و روز بر طریق مکارم و محاسن اخلاق تربیت کند: «لَقَدْ قَرَنَ اللَّهُ بِهِ صلى الله عليه واله مِنْ لَدُنْ كَانَ فَطِيماً أَعْظَمَ مَلَكٍ مِنْ مَلَائِكَتِهِ يَسْلُكُ بِهِ طَرِيقَ الْمَكَارِمِ وَ مَحَاسِنَ أَخْلَاقِ الْعَالَمِ لَيْلَهُ وَ نَهَارَهُ».
نهج البلاغة، ص:۳۰۰

خواب های شیطانی

ولی مدعی یمانی که پاسخ این اشکالات را نیز ندارد دست به ادعای جدیدی زده و می‌گوید: شیطان اصلاً جرئت و قدرت این را ندارد که به احدی چنین خوابی نشان دهد که خودش خلیفه خدا در زمین است یا فلانی خلیفه خداست، بلکه خواب‌های شیطانی تنها رؤیای ناراحت کننده و خوابهای نا بخردانه است:

اول

وقتی شیطان می‌تواند در خواب ادعای خدایی کند، چگونه جرئت یا قدرت ندارد خود را خلیفه خدا معرفی نماید. و اگر احمد بگوید در مورد خواب خدا عقل و نقل دلالت دارند که ایشان دیده نمی‌شود، پاسخ می‌دهیم پس ملاک صادقه بودن خواب انطباقش با مطلبی است که با عقل یا نقل ثبوت قطعی پیدا کرده باشد و این دقیقاً نفی حجیت خواب است. و باز اگر بگوید: درباره خواب دیدن خلیفه خدا نص خاص وجود دارد بر
خلاف خواب دیدن خدا،‌ در جواب می‌گوییم که در خصوص این مسأله نیز هیچ نصی وجود ندارد بلکه تنها دو حدیث درباره خطا نبودن خواب دیدن رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد شده است.

دوم

اگر شیطان نمی‌تواند صورتی را در خواب نشان دهد که ادعا می کند یا به ما القاء می‌کند یکی از خلفاء پیشین خداست و می‌خواهد خلیفه جدید را معرفی یا تایید نماید، پس چطور این همه فرقه های باطل در اسلام و خارج از اسلام خواب پیامبر خود را دیده اند که همان باطل را تایید نموده اند؟

سوم

این‌که احمد بصری خواب شیطانی را منحصر در دو قسم دانسته از کمال عدم آگاهی او به روایات اهل بیت علیهم السلام است زیرا در بیانات ایشان از انواع خواب های شیطانی پرده برداشته شده که یکی از آنها بشارت شیطانی است. همچنین ادعا می‌کند: رؤیا مربوط به عالم ملکوت است و مراد از ملکوت نیز ملکوت خداست و شیطان هیچ تسلطی بر ملکوت خدا ندارد و اصلاً اگر شیطان امکان چنین تسلطی داشته باشد که دیگر ملکوت در دست خدا نخواهد بود بلکه در دست شیطان است.

گویی آن همه آیه و روایت درباره قدرت خواب سازی اجنه و شیطان را ندیده و آن همه احادیث را نخوانده که تصریح می‌کنند هر خوابی از ملکوت نیست و روح به هنگام بازگشت با شیاطین و اضغاث روبرو شده و آن‌ها خواب‌های باطل به او نشان می‌دهند.