تحریف در معنای الاحلام الصادقه (خواب های راستین)

دارالهدایه| یکی دیگر از تلاش های احمد بصری برای اثبات حجیت خواب، سوءاستفاده و تحریف روایات میباشد. در این نوشتار به تحریفی از وی در این موضوع اشاره خواهیم کرد.

روایات حجیت خواب

در میان احادیث شیعه، روایاتی وجود دارد که ممکن است توهم حجیت خواب را ایجاد کند. از جمله این روایات، روایت ذیل است: كِتَابُ اَلْغَايَاتِ لِجَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ اَلْقُمِّيِّ ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:خِيَارُكُمْ أُولُو اَلنُّهَى قِيلَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ مَنْ أُولُو اَلنُّهَى فَقَالَ أُولُو اَلنُّهَى أُولُو اَلْأَحْلاَمِ اَلصَّادِقَةِ.

بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام،ج:۵۸،ص:۱۹۰

محتوا: در این روایت از رسول خدا صلی الله علیه و آله چنین نقل شده:بهترین شما  «اولو النُهی» هستند یعنی کسانیکه دارای احلام صادقه می باشند؛ و بعضی گمان کرده اند منظور از احلام خواب است.
فصل الخطاب فی حجیه رویا اولی الالباب جلد1 صفحه 16

جواب به روایت خواب

غافل از اینکه لفظ «احلام» اگر جمع حُلُم باشد به معنای خواب است اما اگر جمع حِلم باشد به معنای عقل یا بردباری می باشد، و در اینجا لا اقل به دو دلیل عقل مراد است نه خواب :

اول

با توجه به کلمه «أُولُو النُّهَى» که به معنای صاحبان عقل می باشد، منظور از «أُولُو الْأَحْلَامِ الصَّادِقَةِ» که در تفسیر آن کلمه آمده نیز عقل های راستگو است یعنی کسانی‌که عقلشان ایمان آنها را تصدیق نموده و به کارهای نیک وا می دارد و معنای حدیث اینست که بهترین شما صاحبان عقلهای راستگو هستند.

دوم

این حدیث بدون هیچ سندی در کتابی ضعیف نقل شده در حالیکه همین روایت در کتاب «کافي» با سند به این گونه ثبت گشته است: وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : إِنَّ خِيَارَكُمْ أُولُو اَلنُّهَى قِيلَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ مَنْ أُولُو اَلنُّهَى قَالَ هُمْ أُولُو اَلْأَخْلاَقِ اَلْحَسَنَةِ وَ اَلْأَحْلاَمِ اَلرَّزِينَةِ وَ صِلَةِ اَلْأَرْحَامِ وَ اَلْبَرَرَةُ بِالْأُمَّهَاتِ وَ اَلْآبَاءِ وَ اَلْمُتَعَاهِدِينَ لِلْفُقَرَاءِ وَ اَلْجِيرَانِ وَ اَلْيَتَامَى «وَ يُطْعِمُونَ اَلطَّعٰامَ» وَ يُفْشُونَ اَلسَّلاَمَ فِي اَلْعَالَمِ وَ يُصَلُّونَ وَ اَلنَّاسُ نِيَامٌ غَافِلُونَ.

الکافي،ج:۲،ص:۲۴۰

سوم

«أُولُو النُّهَى» را صاحبان «الْأَحْلَامِ الرَّزِينَةِ» معرفی نموده نه احلام صادقه و «رزینة» به معنای سنگین یعنی متین می باشد و در زبان عرب به زن عاقل “رزینة” و به مرد صاحب حِلم “رزین” گفته می شود و این قطعاً با معنای خواب سازگاری ندارد و الا مضمون حدیث این می شود که بهترین شما کسی است که خوابش سنگین باشد!

چهارم

این خصوصیت را در کنار اخلاق نیکو و صله رحم و خوبی به مادر و پدر و دیگر کارهای خیر شمرده که از سیاق کلام کاملاً مشخص است مراد افرادی هستند که ایمان شان در اعمالشان نمود دارد و حکم عقل را بر هوای نفس ترجیح می دهند. و به همین معناست کلام امیر المومنین علیه السلام: «إِنَّمَا سَرَاةُ النَّاسِ أُولُوا الْأَحْلَامِ‏ الرَّغِيبَةِ وَ الْهِمَمِ الشَّرِيفَةِ وَ ذَوُو النُّبْلِ».  بهترین و بزرگوارترین مردم صاحبان عقل های عمیق و نیات ارزشمند و با نجابتند.
عيون الحكم و المواعظ (لليثي)،ص:۱۸۰،ح:۳۶۹۱

موضوع درباره خواب است!

حال بر فرض که سخن این حدیث درباره خواب باشد اما ربطی به حجیت خواب ندارد؛ زیرا: اولاً:جایگاه خاصی برای خواب صادق بیان نمی کند که مثلاً راه شناخت حجت خدا هم هست یا نه،‌ و ما نیز قبلاً توضیح دادیم که خواب صادق تلازمی با حجیت خواب ندارد. ثانياً: حدیث از کسانی سخن می گوید که همیشه خواب راست می بینند و الا هر کسی ممکن است رؤیایی صادقه مشاهده کند، و از آنجا که طبق حدیث «توحید مفضل» فقط انبیاء علیهم السلام بوده اند که همه خوابهای شان صادقه بوده، مراد حدیث معصومین علیهم السلام  یا متقرب ترین افراد به مقام ایشان است نه هر کسی.  همچنان‌که در حدیثی فرمودند: ما به خدا قسم اولو النهی هستیم. فَإِنَّهُ حَدَّثَنِي أَبِي عَنِ اَلْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ مَرْوَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ «إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَآيٰاتٍ لِأُولِي اَلنُّهىٰ » قَالَ: نَحْنُ وَ اَللَّهِ أُولُو  اَلنُّهَى…
تفسير القمي، ج:۲،ص:۶۱