مسلمان شدن حضرت نرجس بوسیله خواب
توسط: دارالهدایه| یکی دیگر از ادعاهای اتباع احمد بصری در پیدا کردن حجت الهی به وسیله ی رویا، خواب نقل شده در مورد «حضرت نرجس علیها السلام» و ازدواج ایشان با امام حسن عسکری علیه السلام است. که در نوشتار حاضر به توضیح و بررسی در اینباره اشاره خواهیم نمود.
ادعای اتباع درباره خواب حضرت نرجس
در داستانی که شیخ صدوق به عنوان اولین نفر بدان پرداخته، ایشان نوه ی پادشاه روم بوده و پس از دیدن خواب حضرت محمد صلی الله علیه و آله، حضرت عیسی علیه السلام، حضرت زهرا سلام الله علیها و حضرت مریم علیها السلام در خواب، اسلام را پذیرفته و همسری امام یازدهم علیه السلام را میپذیرد:
جواب به ادعا
اولاً:این روایت خبر واحدی بوده که دارای ضعف سند است. ثانیا: در برابر بیان شیخ صدوق، دو گزارش معارض داریم:
گزاشات معارض
الف: «مرحوم نعمانی» و خود «شیخ صدوق» روایتی میآورند که مادر حضرت مهدی علیه السلام را «کنیز سیاه پوست» میداند نه «بانوی رومی»: عَنْ ضُرَيْسٍ اَلْكُنَاسِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ: إِنَّ صَاحِبَ هَذَا اَلْأَمْرِ فِيهِ سُنَّةٌ مِنْ يُوسُفَ اِبْنُ أَمَةٍ سَوْدَاءَ يُصْلِحُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَمْرَهُ فِي لَيْلَةٍ وَاحِدَةٍ. ترجمه: ضريس گويد از امام باقر عليه السّلام شنيدم فرمود:صاحب اين امر را شباهتى است بيوسف،فرزند كنيزيست سياه،خداى تعالى امر او را در يك شب اصلاح فرمايد.
کمال الدين و تمام النعمة،ج:۱،ص:۳۲۹
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ اَلْمُفَضَّلِ وَ سَعْدَانُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ سَعِيدٍ وَ أَحْمَدُ بْنُ اَلْحُسَيْنِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ اَلْحَسَنِ اَلْقَطَوَانِيُّ جَمِيعاً عَنِ اَلْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ اَلْجَوَالِيقِيِّ عَنْ يَزِيدَ اَلْكُنَاسِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ اَلْبَاقِرَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ: إِنَّ صَاحِبَ هَذَا اَلْأَمْرِ فِيهِ شَبَهٌ مِنْ يُوسُفَ اِبْنُ أَمَةٍ سَوْدَاءَ يُصْلِحُ اَللَّهُ لَهُ أَمْرَهُ فِي لَيْلَةٍ. ترجمه: يزيد الكناسى گويد:شنيدم امام باقر عليه السّلام مىفرمود:«صاحب اين امر را با يوسف شباهتى است،او فرزند كنيزى سيهچرده است، خداوند كار او را يك شبه برايش اصلاح مىكند».
در سند «نعماني» افراد موثقی هستند و فقط در مورد «یزید الکناسی» تردید است که توثیق صریحی ندارد. «آیت الله خوئی» ایشان را همان «ابوخالد قماط» دانسته و توثیق میکنند.
معجم رجال الحديث،الخوئي،السيد أبوالقاسم، ج:۲۱،ص:۱۱۱
در میان قدما نیز بزرگانی همچون «شهید ثانی» روایات او را صحیحه دانسته اند.
مسالك الأفهام إلى تنقيح شرائع الإسلام،الشهيد الثاني،ج:۱۴،ص:۳۳۹
به نظرمی رسد، با توجه به این که این روایت را «شیخ صدوق» نیز از طریق «ضریس» نقل میکند واین فرد از افراد ثقه بوده و در سند نیز فردی مانند «حسن بن محبوب» که از اصحاب اجماع است قرار دارد،میتوان به این روایت اعتماد کرد.
ولادت در خانه حکیمه خاتون
ب: در کتاب «الغیبة» شیخ طوسی،«اثبات الوصیة» و «عیون المعجزات» گزارشی آمده که تولد حضرت نرجس (علیها السلام) را در خانه حکیمه خاتون دانسته و داستانی مخالف رومی بودن ایشان را نقل میکند. ثالثا: برای اثبات مطلبی در اصول عقاید، نمی توان به یک گزارش ضعیف تمسک جست. به علاوه این گزارش از جمله اخبار آحادی است که ضعف سندی هم دارد. یادآور میشویم که در مباحث امامت، راههای گوناگونی برای تشخیص حجت الهی وجود دارد که نیازی به تعیین مصداق از طریق رویا نیست؛ آن هم رویایی که تشخیص صدق و کذبش از عهده ی افراد عادی و عموم مردم خارج است. بنابراین اگر مردم معیارهای تشخیص امام حق از امام باطل را در اختیار داشته باشند، هیچگاه در تشخیص حق از باطل در نمیمانند. و با توجه به روایتهای فراوان موجود در منابع روایی، امر اهل بیت علیهم السلام روشن تر از نور خورشید بوده و همان قوانینی که ما را به دوستی اهل بیت علیهم السلام رهنمون کرد و ولایت آنان را پذیرفتیم، در تشخیص امام مهدی علیه السلام نیز راهگشاست. مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ اِبْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْمُسَاوِرِ عَنِ اَلْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ: إِيَّاكُمْ وَ اَلتَّنْوِيهَ أَمَا وَ اَللَّهِ لَيَغِيبَنَّ إِمَامُكُمْ سِنِيناً مِنْ دَهْرِكُمْ وَ لَتُمَحَّصُنَّ حَتَّى يُقَالَ مَاتَ قُتِلَ هَلَكَ بِأَيِّ وَادٍ سَلَكَ وَ لَتَدْمَعَنَّ عَلَيْهِ عُيُونُ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ لَتُكْفَؤُنَّ كَمَا تُكْفَأُ اَلسُّفُنُ فِي أَمْوَاجِ اَلْبَحْرِ فَلاَ يَنْجُو إِلاَّ مَنْ أَخَذَ اَللَّهُ مِيثَاقَهُ وَ كَتَبَ فِي قَلْبِهِ اَلْإِيمَانَ وَ أَيَّدَهُ «بِرُوحٍ مِنْهُ» وَ لَتُرْفَعَنَّ اِثْنَتَا عَشْرَةَ رَايَةً مُشْتَبِهَةً لاَ يُدْرَى أَيٌّ مِنْ أَيٍّ قَالَ فَبَكَيْتُ ثُمَّ قُلْتُ فَكَيْفَ نَصْنَعُ قَالَ فَنَظَرَ إِلَى شَمْسٍ دَاخِلَةٍ فِي اَلصُّفَّةِ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ تَرَى هَذِهِ اَلشَّمْسَ قُلْتُ نَعَمْ فَقَالَ وَ اَللَّهِ لَأَمْرُنَا أَبْيَنُ مِنْ هَذِهِ اَلشَّمْسِ.
ترجمه
مفضل بن عمر گويد:از امام صادق عليه السّلام شنيدم مىفرمود:از فاش كردن اسرار مذهب،بپرهيزيد همانا بخدا كه امام شما سالهاى سال از روزگار زندگى شما غائب گردد و شما در بوتۀ امتحان قرار گيريد تا آنجا كه بگويند: «امام مرد،و كشته شد،و نابود شد،و به كدام دره افتاد»و چشم مؤمنان بر او اشك بارد،و كشتى مذهب شما همچون كشتىها كه بر موجهاى دريا واژگون شوند غرق گردد و نجات نيابد جز كسى كه خدا از او پيمان گرفته و در دلش ايمان را نقش بسته و به روح خود،او را تأييد كرده است،دوازده پرچم همانند هم برافراشته گردد و حق از باطل تشخيص داده نشود. گويد:من گريستم و سپس گفتم:پس ما چه كنيم؟امام نگاهى به آفتاب كرد كه در ايوان پرتو افكنده بود فرمود:اى ابا عبد اللّه اين آفتاب را مىبينى؟عرض كردم آرى بخدا سوگند كه كار ما از اين آفتاب روشنتر است.
الکافي،ج:۱،ص:۳۳۶
نتیجه درباره خواب حضرت
پس با توجه به ادله ی یقینی، نمیتوان از رویا در تشخیص احکام فقهی بهره جست و این امر به طریق اولویت در مسایل عقیدتی بی اعتبار است. از دیگر سو شیاطین میتوانند برای انسانها خواب سازی و القا کنند که یکی از معصومین علیهم السلام هستند؛ از این رو نمی توان به رویای خود تمسک کرد و آن را مانند کلام معصوم تلقی کنیم؛ به علاوه، هیچ یک از اهل بیت علیهم السلام هم این روش را تایید یا پیشنهاد نفرموده اند.
