بررسی روایت ما اشکل در شناخت حجت های الهی

دارالهدایه| یکی از مهمترین استنادات فرقه احمد اسماعیل بصری، حدیث ” ما اشکل ” است که تلاش نموده اند تا با سوءاستفاده از این روایت قانون خودساخته شناخت حجت های الهی را استخراج نمایند. در این نوشتار به نقد و بررسی ادعاهای این جریان اشاره می گردد.

ادعای اتباع

مدعیان ادعا می‌کنند: روایت 《 ما اشکل 》 یک قانون کلی برای شناخت حجت های الهی است که آنها عبارتند از: وصیت و سلاح و پرچم رسول الله و  که اینها نزد احمد اسماعیل است.

نصیحة الی طلبة حوزات العلمیة ص ۲۷

پاسخ به شبهه قانون شناخت حجت الهی

در ابتدا باید گفت که این حدیث در خصوص امام عصر ارواحنا له الفدا است و به هیچ عنوان در بیان یک قانون کلی در مورد همه حجتهای الهی نیست. دلایل ما بر این معنی از این قرار است:

۱_در ابتدای حدیث نقل شده است که امام باقر علیه السلام به جابر می فرمایند: در جای خود بنشین و حرکتی از خود نشان مده علائمی را که در یک سال روی می دهد سپس حضرت اتفاقاتی را که در سال ظهور می افتد بیان میکنند و خود این نشان میدهد که روایت در خصوص شخص امام زمان ارواحنا له الفدا می باشد.

۲- بیان خروج سفیانی در این روایت که مطابق با روایات دیگری است که اشاره دارد خروج سفیانی به عنوان یکی از علائم قبل از ظهور امام عضر ارواحنا له الفدا است. به عنوان نمونه به روایت زیر دقت کنید:

خروج سفیانی در سال قیام حضرت مهدی علیه السلام

نعمانی با ذکر سند از محمد بن مسلم نقل کرده است که امام باقر علیه السلام فرمود: السُّفْیَانِیُّ وَ الْقَائِمُ فِی سَنَهٍ وَاحِدَهٍ؛ سفیانی و قائم در یک سال است.

 الغیبه نعمانی صفحه ۲۶۷ ح ۳۶

۳-بعد از بیان خروج سفیانی اشاره به فرو رفتن سپاه سفیانی در زمین می کند(خسف بیداء). و این نیز در روایات متعددی به عنوان یکی از علائم ظهور امام زمان ارواحنا له الفدا بیان شده است. به عنوان نمونه به روایت زیر دقت کنید:
و بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ قالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ: قَبْلَ قِيَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلاماتٍ مَحْتُومَاتٍ الْيَمَانِيُّ وَ السُّفْيَانِيُّ وَ الصَّيْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبيْدَاءِ.

کمال الدين و تمام النعمة,جلد۲ , صفحه۶۵۰ 

پيش از قيام قائم پنج نشانه حتمي است؛ یمانی، سفیانی، بانگ آسمانی، قتل نفس زکیه و خسف بیداء.

۴- در ادامه امام باقر(ع) اشاره به جمع شدن سیصد و سیزده نفر اصحاب امام زمان میکنند. پوشیده نیست که این سیصد و سیزده نفر اصحاب و یاران امام زمان ارواحنا له الفدا هستند.

۳۱۳ نفر چه کسانی هستند

در ذیل نمونه ای از روایاتی را که اشاره به این سیصد و سیزده نفر میکنند ذکر میکنیم محمّد بن مسلم گويد: از امام باقر عليه السّلام شنيدم كه مى فرمود: قائم ما منصور به رعب است و مؤيّد به نصر زمين براى او درنورديده شود و گنجهاى خود را ظاهر سازد، و سلطنتش شرق و غرب عالم را فرا گيرد و خداى تعالى به واسطه او دينش را بر همه اديان چيره گرداند، گر چه مشركان را ناخوش آيد، و در زمين ويرانه اى نماند جز آنكه آباد گردد و روح اللَّه عيسى بن مريم فرود آيد و پشت سر او نماز گزارد. راوى گويد گفتم: يا ابن رسول اللَّه! قائم شما كى خروج مى كند؟ فرمود: آنگاه كه مردان به زنان تشبّه كنند و زنان به مردان، و مردان به مردان اكتفا كنند و زنان به زنان، و صاحبان فروج بر زبر زينها سوار شوند و شهادتهاى دروغ پذيرفته شود و شهادتهاى عدول مردود گردد و مردم خونريزى و ارتكاب زنا و رباخوارى را سبك شمارند و از اشرار بخاطر زبانشان پرهيز كنند و سفيانى از شام خروج كند و يمانى از يمن و در بيداء خسوفى واقع شود و جوانى از آل محمّد كه نامش محمّد بن حسن- يا نفس زكيّه- است بين ركن و مقام كشته شود و صيحه اى از آسمان بيايد و بگويد حقّ با او و شيعيان اوست، در اين هنگام است كه قائم ما خروج كند و چون ظهور كند به خانه كعبه تكيه زند و سيصد و سيزده مرد به گرد او اجتماع كنند.امه روایت

و اوّلين سخن او اين آيه قرآن است: «بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ» سپس مى گويد: منم بقيّة اللَّه در زمين و منم خليفه خداوند و حجّت او بر شما و هر درود فرستنده اى به او چنين سلام گويد: السّلام عليك يا بقيّة اللَّه في ارضه و چون براى بيعت ده هزار مرد به گرد او اجتماع كنند خروج خواهد كرد. و در زمين هيچ معبودى جز اللَّه تعالى نباشد و درصنم وثن و غيره آتش در افتد و بسوزند و آن پس از غيبتى طولانى است، تاخدا بداند چه كسى در دوران غیبت ازاواطاعت کرده و بدو ایمان می آورد.

 کمال الدين و تمام النعمة, ج۱, ص۳۳۰

اعتراف اتباع

جالب است بدانید همانطور که در این روایت اشاره به جمع شدن سیصد و سیزده مرد برای امام زمان ارواحنا له الفدا شده است ، خود احمد بصری و اتباع او نیز نمیتوانند مدعی شوند که این روایت در مورد کسی غیر از امام زمان ارواحنا له الفدا می باشد

زیرا احمد بصری در کتاب سرگردانی خود در صفحه۸۳ و۸۴ به این نکته مهم اعتراف کرده است؛ حال توجه شما را به کلام احمد بصری جلب می کنیم:

۵_ در روایت اشاره به بیعت بین رکن و مقام شده است که این نیز تنها بر حجت بن الحسن العسکری علیه السلام تطبیق داده میشود. ابتدا روایت مورد استناد اتباع احمد بصری مبنی بر اینکه بیعت بین رکن و مقام با احمد میباشد را ذکر میکنیم تا روشن شود آیا انها درست میگویند یا همچنان در تعریف روایت خیانت میکنند.

ادعای بیعت در بین رکن و مقام

اما روایت مورد ادعای اتباع : عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ اَلْيَمَانِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ: وَ ذَكَرَ اَلْمَهْدِيَّ إِنَّهُ يُبَايَعُ بَيْنَ اَلرُّكْنِ وَ اَلْمَقَامِ اِسْمُهُ أَحْمَدُ وَ عَبْدُ اَللَّهِ وَ اَلْمَهْدِيُّ فَهَذِهِ أَسْمَاؤُهُ ثَلاَثَتُهَا.

رسول الله ص: همانا با او بین رکن و مقام بیعت میشود و نامش احمد ، عبدالله و مهدی است .این سه اسم، نامهای او میباشد.

الغیبة الطوسی ۴۵۴ و ۴۷۰

اتباع احمد اسماعیل این روایت را ذکر می کنند و می گویند در روایت گفته شده کسی که با او بین رکن و مقام بیعت می شود نامش احمد است چرا که در روایت آمده با احمد عبدالله و مهدی بیعت می شود

جواب به  تدلیس اتباع

اولا اینکه نام احمد و محمد نام همه ائمه علیهم السلام هست:

در این روایت عبدالله ارجانی میگوید: نزد امام صادق علیه السلام بودم که عبد صالح علیه السلام (امام کاظم) وارد شدند امام صادق علیه السلام به ایشان فرمودند: ای احمد فلان کار را انجام بده من گفتم: فدای شما شوم اسم او فلان است فرمودند: بلکه اسم او احمد و محمد است. لذا به وضوح مشخص است که اسم احمد و محمد نام مشترک بین اهل بیت علیهم السلام است زیرا که نام امام کاظم علیه السلام موسی بوده نه احمد و محمد اما با این حال امام صادق علیه السلام می فرمایند که نام ایشان علیه السلام احمد و محمد است. اما برای مشخص شدن دقیق این مطلب به روایت امیرالمومنین توجه کنید: يا سَلْمَانُ وَ يَا جُنْدَبُ أَنَا مُحَمَّدٌ وَ مُحَمَّدٌ أَنَا وَ أَنَا مِنْ مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدٌ مِنِّي لِأَنَّا كُلَّنَا وَاحِدٌ أَوَّلُنَا مُحَمَّدٌ وَ آخِرُنَا مُحَمَّدٌ وَ أَوْسَطُنَا مُحَمَّدٌ وَ كُلُّنَا مُحَمَّدٌ فَلاَ تَفَرَّقُوا بَيْنَنَا.

بحار الأنوار , ج۲۶ , ص ۱

همانطور که در این روایت از امیر المومنین خطاب به سلمان و جندب کرده اند و فرمودند: که ای سلمان و ای جندب من محمد هستم و محمد من است و من از محمد هستم و محمد از من است. در انتهای روایت نیز می فرمایند: همه ما یکی هستیم اول ما محمد است و آخر ما محمد است و وسط ما محمد است و همه ما محمد هستیم پس این نامها در بین ائمه علیهم السلام مشترک است و تمام آنها را میتوان محمد و احمد خواند. همچنین در روایاتی دیگر آمده است:

عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ ص وَ قَدْ ذَكَرَ الْمَهْدِيَّ فَقَالَ إِنَّهُ يُبَايَعُ‏ بَيْنَ‏ الرُّكْنِ‏ وَ الْمَقَامِ‏ اسْمُهُ مُحَمَّدٌ وَ عَبْدُ اللَّهِ وَ الْمَهْدِيُّ فَهَذِهِ أَسْمَاؤُهُ ثَلَاثَتُهَا

الخرائج و الجرائح ؛ ج‏۳ ؛ ص۱۱۴۹

و قَالَ وَ قَدْ ذُكِرَ الْمَهْدِيُّ أَنَّهُ يُبَايَعُ‏ بَيْنَ‏ الرُّكْنِ‏ وَ الْمَقَامِ‏ اسْمُهُ مُحَمَّدٌ وَ عَبْدُ اللَّهِ وَ الْمَهْدِي‏ .

منتخب الأنوار المضيئة في ذكر القائم الحجة عليه السلام، النص، ص: ۲۵

در این روایات عینا مضامین همان روایت مورد ادعای احمد همبوشی بصری آمده اما با این تفاوت که بجای اسم احمد در این روایات اسم (محمد) آمده است.

بیعت گیرنده کیست؟

همانطور که میدانید یکی از نامهای امام زمان ارواحنا له الفدا که تاکید شده به طور علنی از آن استفاده نشود محمد است. لذا شکی باقی نمیماند که بیعت گیرنده بین رکن و مقام امام زمان حجت بن الحسن العسکری هست نه کسی دیگر و اما توجه شما را به روایتی دیگر جلب می کنیم:

عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع‏ كَأَنِّي بِالْقَائِمِ يَوْمَ عَاشُورَاءَ يَوْمَ السَّبْتِ قَائِماً بَيْنَ‏ الرُّكْنِ‏ وَ الْمَقَامِ‏ بَيْنَ يَدَيْهِ جَبْرَئِيلُ ع‏ يُنَادِي الْبَيْعَةَ لِلَّهِ فَيَمْلَأُهَا عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً .

الغيبة (للطوسي) ص۴۵۳

امام جواد عليه السلام فرمودند:

گويا قائم عليه السلام را مي‌بينم كه در روز عاشورا كه روز شنبه خواهد بود، بين ركن و مقام ابراهيم ايستاده و جبرئيل در پيشاپيش ايشان ندا مي‌كند كه بيعت براي خداست و حضرت زمين را همان گونه كه پر از ظلم و جور شده، مملو از عدل مي‌كند.

در این روایت آمده است که کسی که با او بین رکن و مقام بیعت میشود همان کسی است که زمین را پر از عدل و داد میکند

چه کسی زمین را از عدل و داد پر میکند؟

حالا ببینیم چه کسی زمین را پر از عدل و داد میکند : در کتاب اسرار آل محمد علیهم السلام در روایتی طولانی که سلیم بن قیس هلالی به نقل از امیر المومنین علیه السلام آورده اینطور آمده است: عرض کردم: یا رسول اللَّه، آنان را برایم نام ببر فرمود: این پسرم- و دستش را بر سر امام حسن علیه السّلام گذاشت سپس این پسرم- و دستش را بر سر امام حسین علیه السّلام گذاشت- و فرمود سپس پسر این پسرم- و باز دستش را بر سر امام حسین علیه السّلام گذاشت- و فرمود سپس پسر او که همنام من است، نام او (محمد) است. او شکافنده علم من و خزانه دار وحی خدا است برادرم، این (علی) در زمان حیات تو به دنیا خواهد آمد. از من به او سلام برسان سپس رو به امام حسین علیه السّلام کرد و فرمود: (محمد بن علی) در زمان حیات تو متولد می‌شود. از من به او سلام برسان. برادرم، سپس بقیّه دوازده امام از فرزندانت خواهند بود. عرض کردم: یا نبی اللَّه، آنان را برایم نام ببر. حضرت فرد فرد آنان را برایم نام برد. ای برادر بنی هلال! بخدا قسم مهدی این امت از ایشان است که زمین را از قسط و عدل پر می‌کند همان طور که از ظلم جور پر شده است. بخدا قسم من همه آنان که بین رکن و مقام با او بیعت می‌کنند می‌شناسم و اسم همه آنان و قبائلشان را می‌دانم. اسرار آل محمد علیهم السلام – یازده امام، شریکهای امیر المؤمنین علیه السّلام – صفحه۲۷۳.

دیگر نقل ها

در کتاب مختصر اثبات الرجعة و در بعضی نسخ اعتقادات صدوق نام ائمه علیهم السّلام در اینجا برده شده است گفتم: یا رسول اللَّه، آنان را برایم نام ببر. فرمود: تو ای علی، سپس این پسرم- و دست بر سر امام حسن علیه السّلام گذاشت- سپس این پسرم- و دست بر سر امام حسین علیه السّلام گذاشت- سپس همنام تو برادرم که او سیّد عبادت کنندگان است. سپس پسرش همنام من محمّد که شکافنده علم من و خزانه دار وحی الهی است. بزودی (علی) در زمان حیات تو ای برادر بدنیا خواهد آمد. از من به او سلام برسان. و بزودی ای حسین، (محمّد) در زمان حیات تو بدنیا خواهد آمد. از من به او سلام برسان.

سپس جعفر، بعد موسی بن جعفر، بعد علی بن موسی، بعد محمد بن علی، بعد علی بن محمد، بعد حسن بن علی زکیّ سپس آنکه نامش نام من و رنگش رنگ من است، قیام کننده به امر خداوند در آخر زمان، مهدی که زمین را از عدل و داد پر می‌کند همان طور که از ظلم و جور پر شده باشد.

همانگونه که در روایت به صراحت تمام بیان شده : کسی که بین رکن و مقام با او بیعت میشود امام دوازدهم شیعیان یعنی حجت بن الحسن العسکری می باشد.

اما روایاتی دیگر در همین معنا: عن جابر بن عبد اللّه عن النبي صلّى اللّه عليه و آله و سلّم‏ في حديث قال: أخي خير الأوصياء و ابني خير الأسباط و منا المهدي قلت: و من المهدي؟ قال: تسعة من ولد الحسين أئمة أبرار و التاسع قائمهم يملأ الأرض قسطا و عدلا يقاتل على التأويل كما قاتلت على التنزيل‏.

از جابر نقل شده که پیامبر صلی الله علیه واله فرمود: برادرم بهترین جانشینان است ، و بهترین سبط ها فرزندانم هستند و از ماست مهدی . پرسیدم مهدی کیست؟ فرمود نه نفر از فرزندان حسین ع امامان ابرار و نیکوکار هستند و نهمین آنها قائم آنهاست. که زمین را پر از عدل و داد میکنند و بر تأویل میجنگند ، همانطور که من بر تنزیل جنگیدم.

اثبات الهداه بالنصوص و المعجزات ؛ ج ۲ ، ص ۱۵۷

عن النبي(ص)‏ في حديث أنه قال في حق علي(ع): ألا إنه هو المبلغ عني و الإمام بعدي و هو الإمام و أبو الأئمة الزهر فقيل: يا رسول اللّه فكم الأئمة بعدك؟: فقال: اثنا عشر عدد نقباء بني إسرائيل و منا مهدي هذه الأمة يملأ اللّه به الأرض قسطا و عدلا كما ملئت ظلما و جورا.

پیامبر اکرم (ص) درباره امام علی فرمودند: آگاه باشید که ایشان مأمور تبلیغ از طرف من، و إمام بعد از من و امام و پدر أئمه هدایتگر است. پس به ایشان گفتند ای رسول خدا تعداد أئمه بعد از شما چند نفر هستند؟ فرمود: دوازده نفرند که به عدد نقبای بنی اسرائیل هستند، و مهدي این امت از ما است. خداوند به وسیله او زمین را پر از
عدل و داد میکند همانگونه که قبلا پر از ظلم و ستم شده بود.
اثبات الهداه بالنصوص و المعجزات ؛ ج ۲ ، ص ۱۶۰

با دقت در این روایات مشخص میشود که کسی که زمین را از عدل و داد پر میکند کسی جز حجت بن الحسن نیست.

الزام به اتباع

اما از باب الزام برای اتباع احمد همبوشی می گوییم: احمد نیز در سه جا به این معنا اعتراف کرده جایی با استناد به روایتی که دقیقا فرموده است با حجت بن الحسن العسکری بین رکن و مقام بیعت می شود و همچنین زمین را پر از عدل و داد می کند

۶- در ادامه روایت ما اشکل، اشاره دارد به صیحه یعنی همان ندای جبرئیل که از آسمان به نام امام عصر  زده میشود و تاکید هم میکند که تمام مردم آنرا می‌شنوند.

ندای آسمانی در روایت

پوشیده نیست که ندای آسمانی که به نام قائم علیه السلام زده میشود تنها در مورد امام عصر می باشد و لا غير. و برای این مطلب روایات زیادی آمده، اما از آنجا که احمد همبوشی ادعا میکند که یمانی نیز میباشد روایتی را که در مطالب قبل در خصوص اثبات اینکه ۳۱۳ نفر یاران حضرت هستند را می آوریم

این روایت هم اشاره به خروج یمانی از یمن به عنوان یکی از علائم ظهور امام عصر علیه السلام دارد. و هم اشاره به صیحه در خصوص ایشان دارد تا احمد و اتباعش نتوانند بهانه ای در این مورد بیاورند.  محمّد بن مسلم گويد: از امام باقر عليه السّلام شنيدم كه مى فرمود: قائم ما منصور به رعب است و مؤيّد به نصر. زمين براى او درنورديده شود و گنجهاى خود را ظاهر سازد، و سلطنتش شرق و غرب عالم را فرا گيرد و خداى تعالى به واسطه او دينش را بر همه اديان چيره گرداند،گر چه مشركان را ناخوش آيد، و در زمين ويرانه اى نماند جز آنكه آباد گردد و روح اللَّه عيسى بن مريم فرود آيد و پشت سر او نماز گزارد. راوى گويد: گفتم: يا ابن رسول اللَّه! قائم شما كى خروج مى كند؟ فرمود: آنگاه كه مردان به زنان تشبّه كنند و زنان به مردان، و مردان به مردان اكتفا كنند و زنان به زنان و صاحبان فروج بر زبر زينها سوار شوند و شهادتهاى دروغ پذيرفته شود و شهادتهاى عدول مردود گردد. و مردم خونريزى و ارتكاب زنا و رباخوارى را سبك شمارند و از اشرار بخاطر زبانشان پرهيز كنند. و سفيانى از شام خروج كند و يمانى از يمن و در بيداء خسوفى واقع شود و جوانى از آل محمّد كه نامش محمّد بن حسن- يا نفس زكيّه- است بين ركن و مقام كشته شود و صيحه اى از آسمان بيايد و بگويد حقّ با او و شيعيان اوست، در اين هنگام است كه قائم ما خروج كند و چون ظهور كند به خانه كعبه تكيه زند وسيصد و سيزده مرد به گرد او اجتماع كنند و اوّلين سخن او اين آيه قرآن است: «بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ» سپس مى گويد: منم بقيّة اللَّه در زمين و منم خليفه خداوند و حجّت او بر شما. و هر درود فرستنده اى به او چنين سلام گويد: السّلام عليك يا بقيّة اللَّه في ارضه و چون براى بيعت ده هزار مرد به گرد او اجتماع كنند خروج خواهد كرد. و در زمين هيچ معبودى جز اللَّه تعالى نباشد و درصنم وثن و غيره آتش در افتد و بسوزند و آن پس از غيبتى طولانى است، تا خدا بداند چه كسى در دوران غيبت از او اطاعت كرده و بدو ايمان مى آورد.

کمال الدین و تمام النعمه شیخ صدوق ج ۱ باب ۳۲ ح ۱۶

همانطور که میبینید در اینجا اشاره به ندای آسمانی است که به نام امام عصر ارواحنا له الفدا زده می‌شود.

اعتراف احمد به ندای آسمانی

اما جالب است بدانید: احمد در کتاب سرگردانی  اشاره دارد به این که ندای آسمانی توسط جبرئیل به نام حضرت از آسمان زده میشود و آن را دلالتی بر حقانیت ایشان می داند. حال توجه شما را به این کلام احمد جلب میکنم:

 شبهه و پاسخ به دو بخش بودن حدیث ” ما اشکل “

مقدمه

بر اساس حدیث ما اشکل راه شناخت قائم عليه السلام ۵ چیز است: صیحه، نفس زکیه، عهد، سلاح و پرچم. اتباع نیز برای اثبات قانون شناخت حجت های الهی به همین حدیث استناد می کنند، اما نفس زکیه و صیحه رو سانسور و به عبارتی حدیث رو تقطیع میکنند! اتباع در جواب می‌گویند: این تقطیع نیست و حدیث دو بخش است، یکی مربوط به وزیر امام زمان علیه السلام که با یارانش به سوی مدینه میرود و با وصیت، سلاح و پرچم رسول الله  شناخته میشود یکی هم در ابتدای حدیث برای امام زمان  است که در مکه یارانشان  به دور ایشان جمع می شوند و نفس زکیه و صیحه برای ایشان می باشد.

در پاسخ می‌گوییم: حدیث دو بخش نیست و این دروغ محض است. این حدیث کلاً درباره کسی صحبت می کند که قرار است قیام نماید. از طرفی اتباع احمد ادعا دارند مراد از عهد نبی در اینجا همان وصیت عاصم از ضلال می باشد حال آنکه این حدیث تصریح می کند عهد نبی هم امکان مشتبه شدن دارد و فقط صوت آسمانی هست که مشتبه نمی شود؛ پس چه حدیث دو بخش باشد و چه یک بخش، صد در صد مخالف ادعای احمد است که می گوید: وصیت شب وفات عاصم از ضلال است. ضمن اینکه در خود حدیث تصریح به این مطلب است: عهد و پرچم و سلاح، علامتی است که هنگام خروج آشکار می شود نه هنگام ظهور. و همچنین بماند که ما در جای خود ثابت کرده ایم، عهد نبی غیر از وصیت نبی می باشد و در عهد نبی هم هیچ سخنی از مهدیین به میان نیامده است.