آیا علمای شیعه از توقیع سمری اعراض کردند؟

دارالهدایه| مدعیان دروغین ادعا دارند که علمای شیعه از توقیع سمری اعراض و روی گردان بوده اند.

ادعای اتباع

احمد اسماعیل بصری می‌گوید: بحثهای زیادی درباره این روایت وجود دارد که (برای پاسخ) کفایت میکنند و لذا آنها(علما) دیرزمانی است که روایت را رها کرده و از آن اعراض نموده اند زیرا خود میدانند که احتجاج به آن، فاقد ارزش و اعتبار است.

مع العبد الصالح ج1/ ص28

پاسخ به اشکال

پیش از پاسخ بدین اشکال، شایسته است به سخنی از علامه محقق سید محمدتقی اصفهانی درباره توقیع مبارک سمری اشاره کنیم ایشان می‌نویسد:

ان علمائنا من زمن الصدوق الي زماننا هذا استندوا اليه و اعتمدوا عليه و لم يناقش و لم يتأمل أحد منهم في اعتباره کما لا يخفي علي من له أنس و تتبع في کلماتهم و مصنفاتهم. «علمای ما از دوران صدوق تا به امروز بدین توقیع استناد کرده و بر آن اعتماد کرده اند و احدی از بزرگان ما نه در آن مناقشه کرده و نه اعتبار آن را زیر سوال برده اند؛ همچنانکه این گفته من بر کسی که در گفته های بزرگان و عالمان تتبع داشته باشد، پوشیده نیست. »

مکیال المکارم ج2ص355

در ذیل فرموده این عالم جلیل القدر، عرض می‌شود: واقعاً نمی توان درک کرد که منظور مدعی احمد اسماعیل از این عبارت که: «علمای شیعه این توقیع را رها کرده و از آن اعراض کرده اند» چیست؟! آیا منظور او این است که اصحاب شیعه از نقل و روایت این توقیع دست برداشته اند؟ و یا منظور او این است که آنان از عمل به مفاد این توقیع، دست شسته اند؟! اگر منظور او، معنای اول باشد؛ یعنی علمای شیعه از نقل و روایت این فتوای جاودان امام زمان، دست برداشته اند، نشانگر عُمق نادانی وی به کتب حدیثی شیعه است؛ لذا بد نیست که به طومارِ اسامی محدثانی که این توقیع مبارک را نقل کرده اند، نگاهی بیاندازیم:

منشورِ اسامی محدثان و علمای شیعه که توقیع سمری را روایت کرده اند

1. شیخ صدوق

متوفی سنه(سال) 381 هجری قمری؛ در کمال الدین و تمام النعمه ص516.

2. شیخ طوسی

متوفی سنه 460 هـ در کتاب شریف: غیبت ص395

3. شيخ طبرسي

قدّس سره – سنة ٥٤٨ هـ – در سه کتاب ارزشمند: (الاحتجاج) ج2ص296 و(إعلام الورى) ج2ص260 و(تاج المواليد) ص68.

4. شيخ ابن حمزه طوسي

قدّس سره – متوفى ٥٦٠ هـ – در کتاب شریف: (الثاقب في المناقب) ص601.

5. • شيخ قطب الدين راوندي

قدّس سره – متوفى سنة ٥٧٣ هـ – در کتابش: (الخرائج والجرائح) ج3ص1128.

6. • سيد ابن طاووس

قدّس سره – متوفى سنة ٦٦٤ هـ – در كتاب (الطرائف في معرفة مذاهب الطوائف) ص184 .

7. • شيخ علي بن عيسى اربلي

قدّس سره – متوفى سنة ٦٩٣ هـ – در کتاب شریفش: (كشف الغمة في معرفة الأئمة) ج3ص338.

8. • شيخ عماد الدين طبري

قدّس سره – متوفى پس از سنة ٦٨٩ هـ – در کتاب ارزشمندش: (أسرار الإمامة) ص89.

9. • سيد بهاء الدين نجفي

قدّس سره – متوفى سنة ٨٠٣ هـ – در کتاب ارزشمند: (منتخب الأنوار المضيئة) ص238.

10. • شيخ عاملي نباطي بياضي

قدّس سره – متوفى سنة ٨٧٧ هـ – در کتاب (الصراط المستقيم) ج2ص236.

11. • مقدس اردبيلي

قدّس سره – متوفی سنة ٩٩٣ هـ – در کتاب (حديقة الشيعة) ج2ص990.

12. • شهید ثالث

قاضی شوشتری قدّس سره – متوفى سنة ١٠١٩ هـ – در (مجالس المؤمنين) ج2 ص117.

13. •  فيض كاشاني

قدّس سره – متوفى سنة ١٠٩٠ هـ – در (نوادر الأخبار) ص233.

14. • شیخ حر عاملی

قدّس سره – متوفى سنة ١١٠٤ هـ – در دو کتابِ (إثبات الهداة) ج5ص321 و(هداية الأمة) ج8ص560.

15. • سيد هاشم بحراني

قدّس سره – متوفى سنة ١١٠٧ هـ . در کتاب (مدينةالمعاجز) ج8ص8.

16. • علامه مجلسی

قدّس سره – متوفى سنة ١١١١ هـ – در فرهنگنامه حدیثی جامعِ (بحار الأنوار) ج51ص361.

17. • سيد نعمت الله جزائري

قدّس سره – متوفى سنة ١١١٧ هـ – در کتابش (رياض الأبرار) ج3ص84.

18. • شيخ سليمان ماحوزي

قدّس سره – متوفى سنة ١١٢١ هـ – در (كتاب الأربعين) ص229.

19. • شيخ عنايت الله قهبائي

قدّس سره – متوفى سنة ١١٢٦ هـ – در (مجمع الرجال) ج7ص190.

20. • شيخ محمد اسماعيل خاجوئي

قدّس سره – متوفى سنة ١١٧٣ هـ – در (الرسائل الفقهية) ج1ص521.

21. • سيد عبد الله آل شبر

قدّس سره – متوفى سنة ١٢٢٠ هـ – در (الأنوار اللامعة في شرح الزيارة الجامعة)(ص35) و(حق اليقين)(ص286) و(جلاء العيون) ج3ص218.

22. • سيد محسن اعرجي كاظمي

قدّس سره – متوفى سنة ١٢٢٧ هـ – در (عدة الرجال) ج1ص79.

23. • شيخ احمد نراقي

قدّس سره – متوفى سنة ١٢٤٥ هـ – در (رسائل ومسائل)(ج3ص122).

24. • شيخ آغا محمود بهبهاني

قدّس سره – متوفى سنة ١٢٦٩ هـ – در كتابش (تحفة السلاطين)(ج2ص618).

25. • شيخ ميرزا حسين نوري

قدّس سره – متوفى سنة ١٣٢٠ – در کتابش (النجم الثاقب)(ج2ص28).

26. • شيخ علي علياري تبريزي

قدّس سره – متوفى سنة ١٣٢٧ هـ – در (بهجة الآمال)(ج7ص624).

27. • ميرزا محمد تقي اصفهاني

قدّس سره – متوفى سنة ١٣٤٨ هـ – در کتابش (مكيال المكارم)(ج1ص117).

28. • شيخ عبد الله مامقاني

قدّس سره – متوفى سنة ١٣٥١ هـ – در (الفوائد الرجالية)(ج2ص139).

29. • شيخ عباس قمي

قدّس سره – متوفى سنة ١٣٥٩ هـ – در (منتهى الآمال)(ج2ص842) و(الكنى والألقاب)(ج3ص268).

30. • سيد محسن امین عاملي

قدّس سره – متوفى سنة ١٣٧١ هـ – در فرهنگنامه (أعيان الشيعة)(ج2ص48) و(المجالس السنيّة) ج2ص495.

اما اگر اشکال مدعی مبنی بر این است که علمای شیعه از مفاد آن توقیع رویگردان بوده اند، این نیز سخنی است که با نگاه به سیره علمای شیعه به وهن و بی مایگی اش پی می بریم؛ چرا که سیرت علمای شیعه از ابتدای غیبت کبری تا بکنون بطور مستمر، دایر بر عمل به مضمون توقیع شریف سمری و باور به انقطاع سفارت و نیابت خاصه در دوران غیبت کبری بوده است.