چرا کلام علمای رجال معتبر است؟

دارالهدایه | علم رجال از جمله ی علوم مهم حدیثی شیعه است. سبب اهمیت آن نیز، بررسی و شناخت احوال راویان کلمات معصومین(علیهم السلام) می باشد. با این حال معاندین شبهاتی را در باره ی علم رجال مطرح می کنند:

عصمت علما!؟

از جمله ای این شبهات این است که می گویند:

علمای رجال معصوم نیستند پس نمی توان به کلام آنها استناد کرد

پاسخ

به اعتقاد ما شیعیان سخن رجالی ها یا به عنوان خبره و اهل فن و یا به عنوان گواهی فرد عادل، سندی قابل اعتماد است. چرا که سخنان آنها درباره ی روایان پنج صورت دارد.

صورت اول

اعتماد بر شهرتی که بین شیعه درباره ی بعضی راویان وجود داشته است.

مانند سلمان و ابوذر و مقداد و ابوختاد کابلی و ابو حمزه ثمالی و زراره و ابو بصیر و محمد بن مسلم و هشام بن حکم و هشام بن سالم و یونس بن عبدالرحمن و حسن بن محبوب و فضل بن شاذان. چنین افرادی در زمره بزرگان درجه یک شیعه می باشند، و کسی منکر شناخت آنان نیست. و تنها دلیل ذکر نام این افراد در کتب رجالی، اعلام و شناساندن به افرادی بوده است که از عصر معصومین علیهم السلام و راویان بزرگ و عظیم الشان فاصله زیادی داشته اند.

صورت دوم

ثبت توثیقاتی که سینه به سینه از عصر خود معصومین به دست رجالی ها رسیده است. به عنوان مثال شیخ طوسی از شیخ مفید، او از شیخ صدوق، او ازشیخ کلینی، مورد اعتماد بودن احمد بن یحیی العطار را گزارش می دهد.

صورت سوم

سخنان رجالی ها از ثبت کتابی است. یعنی به عنوان مثال، فردی به نام حسن بن فضل در کتابش شهادت به وثاقت فلان راوی داده است. و عیاشی از کتاب فضل این مطلب را نقل کرده و شاگرد عیاشی از کتاب استاد خود و نجاشی نیز از کتاب آن فرد، وثاقت حسن بن فضل را بیان کرده است.

صورت چهارم

برخی از شخصیت ها، توسط خود عالم رجالی ملاقات و یا آنان را می شناخته اند، لذا وثاقتشان نزد آنها محرز بوده است. به عنوان مثال می توان اساتید و معاصران علمای رجالی را نام برد.

صورت پنجم

برداشتهایی که رجالی ها بر اساس قرائن و شواهد به آنها رسیده اند. این برداشتها معمولا مربوط به فساد عقیده و غلو میباشد و برای دیگران حجیت ندارد. علاوه بر توضیحات بالا لازم است گفته شود که عموم سخنان رجالی ها مبتنی بر چهار صورت اول بوده، لذا اعتبار سخنان ایشان دچار خدشه نیست. علاوه بر آن سیره متشرعه نیز بر این استوار بوده و هست که تا علم به حدسی بودن منشأ خبر ثقه پیدا نکنند خبر او را حجت میدانند.