بررسی روایت “کأنی بصاحبکم علا فوق نجفکم”
توسط: دارالهدایه| با توجه به استناد برخی جریانها به روایات خاص برای اثبات ادعاهای خویش، واکاوی صحت و دلالت این روایات ضروری مینماید. در این راستا، اتباع احمد اسماعیل بصری برای اثبات ارتباط وی با عقاید مهدویت، به روایتی از امام سجاد (ع) استناد میکنند که در کتاب «یوم الخلاص» نقل شده است. این روایت به ظهور فردی در منطقه نجف و کوفه تحت پرچم پیامبر (ص) اشاره دارد که دشمنان را نابود میکند. در ادامه، صحت سندی و دلالت این روایت و همچنین انطباق آن با احمد بصری مورد بررسی دقیق قرار خواهد گرفت.
روایت مورد استناد
یکی از روایاتی که اتباع احمد بصری جهت اثبات حقانیت احمد اسماعیل بصری به آن استناد میکنند، روایت ذیل است:
قال الإمام زين العابدين عليه السّلام: كأني بصاحبكم علا فوق نجفكم بظهر كوفان، معه أنصار أبيه تحت راية رسول اللّه قد نشرها، فلا يهوي بها إلى قوم إلاّ أهلكهم اللّه عزّ و جلّ: امام زین العابدین (ع) فرمودند: انگار که صاحبتان را مینگرم بر فوق نجف پشت کوفه بهمراه انصار پدرش زیر پرچم رسولالله (ص) آن را برمیافرازد و بسوی هر قومی رو نمیکند مگر اینکه خداوند آن قوم را هلاک خواهد کرد.
يوم الخلاص في ظل القائم المهدي عليه السلام، ج۱، ص۲۴۸.
نکته اول
کتاب «يوم الخلاص» این روایت را از کتاب «بحار الانوار» نقل کرده است که در آن روایت به گونه ای دیگر نقل شده است و عبارت «معه انصار ابیه» وجود ندارد؛ متن روایت در کتاب «بحار الانوار» به شرح ذیل است:
جا،[المجالس]، للمفيد اِبْنُ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ اِبْنِ عِيسَى عَنِ اِبْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ اِبْنِ مُسْكَانَ عَنْ بِشْرٍ اَلْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ اَلْكَابُلِيِّ قَالَ : قَالَ لِي عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ يَا بَا خَالِدٍ لَتَأْتِيَنَّ فِتَنٌ كَقِطَعِ اَللَّيْلِ اَلْمُظْلِمِ لاَ يَنْجُو إِلاَّ مَنْ أَخَذَ اَللَّهُ مِيثَاقَهُ أُولَئِكَ مَصَابِيحُ اَلْهُدَى وَ يَنَابِيعُ اَلْعِلْمِ يُنْجِيهِمُ اَللَّهُ مِنْ كُلِّ فِتْنَةٍ مُظْلِمَةٍ كَأَنِّي بِصَاحِبِكُمْ قَدْ عَلاَ فَوْقَ نَجَفِكُمْ بِظَهْرِ كُوفَانَ فِي ثَلاَثِمِائَةٍ وَ بِضْعَةَ عَشَرَ رَجُلاً جَبْرَئِيلُ عَنْ يَمِينِهِ وَ مِيكَائِيلُ عَنْ شِمَالِهِ وَ إِسْرَافِيلُ أَمَامَهُ مَعَهُ رَايَةُ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَدْ نَشَرَهَا لاَ يَهْوِي بِهَا إِلَى قَوْمٍ إِلاَّ أَهْلَكَهُمُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ.
ابو خالد كابلى گويد: امام سجّاد (عليه السّلام) به من فرمود: ابا خالد! براستى فتنهها و آشوبهایی همچون پارههاى شب تار (فتنههائى كور كه منشأ و مقصد روشنى ندارد) بوقوع خواهد پيوست كه جز آن كس كه خداوند از او عهد و پيمان گرفته احدى از آنها نجات نيابد. آنان چراغهای هدايت و چشمهسارهاى دانشاند، خداوند از هر آشوب سياه و تاريكى نجاتشان بخشد. گويا صاحب شما (مهدى موعود) را مىبينم كه بر فراز شهر نجف پشت شهر كوفه بر آمده و خود را آشكار نموده و در ميان سيصد و اندى مرد كه جبرئيل از طرف راست و ميكائيل در سمت چپ و اسرافيل در پيش روى اويند و پرچم رسول خدا (صلّى الله عليه و آله) را بدست گرفته و آن را گشوده است، آن پرچم را بر هيچ قومى فرود نياورد مگر اينكه خدا -عزّ و جلّ- آنان را هلاك گرداند.
بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام، ج۵۱، ص۱۳۵
نکته دوم
بر فرض که روایت کتاب «یوم الخلاص» صحيح باشد، باز هم طبق روایت «اهدی الرایات» که یکی از اصلی ترین روایات مورد استناد این جریان است، آمده است که یمانی به سوی صاحبتان دعوت میکند: «يَدْعُو إِلَى صَاحِبِكُم» و قطعا «صاحبکم» در روایت مورد نظر نیز امام عصر (عج) بوده و یمانی صرفا به سوی «صاحبکم» دعوت میکند نه اینکه خودش مصداق «صاحبکم» میباشد و منظور از عبارت «معه أنصار ابیه» هم میتواند یاران امام حسین(ع) در هنگام رجعت باشند.
