مهدویت در ادیان
توسط: دارالهدایه| امید به آمدن «مصلح بزرگ آسمانی»، در آینده ای روشن و استقرار عدالت و صلح فراگیر و همگانی، امری فطری است. این انگاره با وجود آدمی، آمیخته شده است و محصور در زمان و مکان و ویژه قوم و ملتی خاص نیست.
مهدویت در ادیان
همه افراد، طبق فطرت ذاتی خود، منتظرند جهان در پرتو ظهور رهبری الهی و آسمانی و با تأیید و عنایت پروردگار، از ظلم و ستم نجات یافته، از نا بسامانی ها، نا امنیها و تیره روزیها خلاص شوند و سرانجام به کمال مطلوب و زندگی شرافتمندانه، نایل آیند. در بیشتر ادیان و مذاهب جهان، از مصلحی سخن به میان آمده است که در آخرالزَّمان ظهور کرده و به جنایتها و خیانتها خاتمه خواهد داد و شالوده حکومت واحد جهانی را بر اساس عدالت و آزادی واقعی، بنیان خواهد نهاد. تمامی پیامبران و سفیران الهی نیز در این زمینه به مردمِ با ایمان جهان، نویدهایی داده اند. پیروان ادیان و مذاهب گوناگون، درباره نام آن بزرگوار با هم اختلاف نظر دارند. مسلمانان با ارائه کامل ترین تصویر، او را با نام «مهدی موعود» میشناسند.
ظهور نجات دهنده
عقیده به ظهور « نجات دهنده» و امید به یک « آینده ای روشن» که در آن، نگرانیها و هراسها مرتفع گردد و تاریکیها از پهنه گیتی برچیده و ریشه ظلم و جهل و تباهی برکنده شود یک اعتقاد عمومی است که همواره بین بیشتر ملتها وجود داشته است.
بر اساس تحقیقات پژوهشگران مسائل اسلامی، این عقیده در میان بیشتر ملتها و پیروان ادیان بزرگ پیوسته وجود داشته اند وحتی اقوام مختلف جهان چون اسلاوها، ژرمن ها، اسنها و سلتها نیز معتقدند که سرانجام باید پیشوایی در آخرالزمان ظهور کند و بی عدالتیها را از بین ببرد و حکومت واحد جهانی تشکیل داده، در بین مردم بر اساس عدالت و انصاف داوری کند.
برای نمونه به بیان دو دیگاه یهودیت و مسحیت در مورد «موعود» میپردازیم:
اندیشه موعود در آیین یهود
یهودیان که خود را پیروان حضرت موسی علیه السلام میدانند منتظر موعودند. در آثار دینی یهود و سِفرهای تورات و دیگر کتابهای انبیای آنان، همواره به موعود اشاره شده است. از آنجایی که یهودیان، به حضرت مسیح علیه السلام ایمان نیاوردند، بالطبع موعود آنان هنوز ظهور نکرده است. اگر در آثار مقدس یهودی تأمل شود، چهره سه موعود، در آنها ترسیم میگردد: ۱. حضرت مسیح علیه السلام، ۲. حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم، ۳. حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف. با این حساب، انتظار، در یهودیّت کیفیتی ویژه مییابد و چون این قوم، نه به حضرت مسیح علیه السلام و نه به حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم، نگرویدند، باید در برابر مسأله موعود و انتظار، بسیار حساس و نگران باشند و از این همه اشارهها و بشارتهای موجود در کتاب هایشان، به سادگی و غفلت نگذرند. آنان باید از دیگران منتظرتر باشند و بیشتر به انتظار و آمادگی برای ظهور فکر کنند. البته تکاپوی آشکار یهودیان، در دوران حاضر و فعالیتهای آنها در بازسازی هیکل سلیمان و آماده ساختن بیت المقدس برای آمدن منجی، میتواند دلیلی بر این مدعا باشد؛ هر چند این دیدگاه دارای انحرافی آشکار است
مهدویت در منابع یهودیت
اینک به شواهدی از کتابهای یهودیت و عهد عتیق که در آنها سخنانی درباره موعود آمده است، اشاره میکنیم:
«و نهالی از تنه یشی بر آمده، شاخه از ریشه هایش قد خواهد کشید و روح خدا که روح حکمت و فطانت و روح مشورت و جبروت و روح علم و خشیت از خداوند است بر آن خواهد آرمید و او را در خشیت خداوند تیز هوش گردانیده، موافق منظور نظرش حکم و مطابق مسموع گوش هایش تنبیه نخواهد فرمود؛ بلکه ذلیلان را به عدالت حکم و برای مسکینان زمین به راستی تنبیه خواهد نمود و زمین را به عصای دهانش زده به روح لب هایش شریر را خواهد کشت… ».
کتاب اشـعیاء، فصل یازده، بند ۱۱۰. کتاب زبـور داود علیه السلام: در زبور داود و همچنین در قرآن کریم، به نقل از زبور می توان غلبه صالحان را مشاهده نمود «وَلقَدْ کَتَبْنا فِی الزّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذّکْرِ أنّ الارضَ یرِثُها عِبادِیَ َ الصّالِحُونَ؛ و در حقیقت، در زبور پس از ذکر [تورات] نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد». (انبیاء، آیه۱۰۶). با مراجعه به زبور فعلی، میتوان این بشارت را چنین یافت: «زیرا که شریران منقطع میشوند؛ اما متوکلان به خداوند وارث زمین خواهند شد… اما متواضعان وارث زمین اند از کثرت سلامتی متلذذ خواهند شد… ». مزامیر داود، مزمور سی و هفتم، بندهای ٩ به بعد.
اندیشه موعود در آیین مسیحیت
دین مسیحیت به ویژه از دیدگاه مسائل معرفتی و شناختی ادامه دین یهود است. منبع اصلی دینی و فرهنگی آن، عهد عتیق است که همان کتاب مقدس یهودیان است. بنا بر این هر چه درباره دین یهود گفته شود، تقریباً در باره دین مسیحیت نیز صدق میکند. افزون بر آنچه در متون یهودی مورد اشاره قرار گرفت، در کتابهای ویژه مسیحیت نیز، بشارتهای بیشتر و روشن تری، درباره موعود آخرالزمان، منقول است؛ زیرا:
۱. با ظهور حضرت مسیح علیه السلام، زمان در مقیاس کلی، به ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نزدیک تر شده است. ۲. تحریف کمتری در این آثار پدید آمده است؛ زیرا از دوره نزول آثار مقدس یهود، زمان بسیار بیشتری میگذرد، تا دوره نزول کتاب مقدس مسیحیت. این امر باعث شده، تا دست تحریف و پوشیده داری، در این آثار، به اندازه آثار یهود فرصت کار نیابد؛ اگر چه دانشمندان مسیحی نیز در این باره کوشش بسیار کردند و در تأیید یا ردِّ انجیل ها، به این مسائل نیز توجه داشتند و انجیل بَرنابا را کمتر تأیید میکردند.
مهدویت در منابع مسیحیت
اینک، به شواهدی که دربردارندهی بشارتهایی درباره ظهور منجی است، است اشاره میشود: انجیل متی: « و چون فرزند انسان در جلال خود خواهد آمد؛ با جمیع ملائکه مقدسه بر کرسی بزرگ خود قرار خواهد گرفت. همه قبایل نزد وی جمع خواهند شد و آنها را از همدیگر جدا خواهد کرد؛ چنان که شبانی میشها را از بزها جدا کند… ». انجیل متی، باب بیست و پنجم، ص۶۰، بندهای ۳۱ به بعد.
انجیل مَرقس: «و بر حقیقت آن روز و آن ساعت سوای پدر نه ملائکه آسمان و نه فرزند، هیچ کس مطلع نیست. احتیاط نمایید که با حذر باشید و دعا نمایید؛ زیرا از هنگام رسیدن آن زمان مطلع نیستید؛ چنانچه شخصی به سفر بعیدی رفته و خانه خود را گذاشته و ملازمان خود را قدرت داده و هر کس را به شغل خاص مقرر فرموده و دربان را به بیدار بودن امر فرموده است. پس بیدار باشید از آنجا که نمی دانید بزرگ خانه چه وقت خواهد آمد. در شام یا نصف شب یا وقت بانگ خروس یا صبح؛ مبادا که ناگاه آمده، شما را در خواب یابد و آنچه من به شما میگویم، به همه میگویم بیدار باشید». مرقس، باب سیزدهم، بندهای ۳۲ به بعد.
