بازخوانی دیدگاه شهید مطهری درباره «یمانی» و نقد برداشت اتباع احمد بصری

دارالهدایه| یکی از شیوه‌های جریان‌های انحرافی در اثبات ادعاهای خود، تمسک به سخنان شخصیت‌های بزرگ و اندیشمندان اسلامی است؛ در حالی‌که با نگاهی دقیق‌تر روشن می‌شود این استنادها اغلب گزینشی و تحریف‌شده‌اند. پیروان احمد بصری نیز از همین روش بهره برده و بخشی از سخنان شهید مرتضی مطهری را درباره «یمانی» دستاویز خود ساخته‌اند. اما حقیقت آن است که برداشت آنان نه تنها با مبانی کلامی و روایی سازگار نیست، بلکه خلاف صریح بیانات شهید مطهری و آموزه‌های معتبر دینی به شمار می‌رود. بررسی این مسئله نشان می‌دهد که چگونه با تقطیع و تفسیر نادرست می‌توان تلاش کرد ادعایی بی‌پایه را به پشتوانه شخصیت‌های علمی و مذهبی مستند جلوه داد.

سخنان شهید مطهری

سخنان شهید مطهری که مورد استناد اتباع احمد بصری قرار گرفته است، به شرح ذیل است:

شهید مطهری می‌گوید: «از نظر روایات اسلامی در مقدمه قیام و ظهور امام، یک سلسله قیام های دیگر از طرف حق صورت می‌گیرد آنچه به نام قیام یمانی قبل از ظهور بیان شده است نمونه ای از این سلسله قیام هاست» .

تحلیل و بررسی

در این سخن اشکالی وجود ندارد و طبق روایات، یمانی یکی از پرچم های هدایت ماقبل قیام امام زمان (عج) می‌باشد؛ این در حالیست که اتباع احمد بصری ادعا دارند که یمانی تنها پرچم هدایت می‌باشد و این خلاف آن چیزی است که آقای مطهری می‌گوید؛ این که شهید مطهری می‌گوید: «این جریان‌ها نیز ابتدا ساکن و بدون زمینه قبلی رخ نمی‌دهد» به این معنا نیست که شخصی با ادعای یمانیت ابتدا ادعای ظهور می‌کند سپس خروج می‌کند و شکست می‌خورد، سپس در فیسبوک ادعای ظهور می‌کند و بعد از بیش از ۲۰ سال هیچ کاری انجام نداده باشد و در طی این مدت اتباع وی در حالی که حتی چهرهٔ امام خود را ندیده اند، از دنیا رفته اند چه رسد به این‌که بخواهند به امام مهدی (عج) ملحق بشوند.

در ضمن روایات تنها به خروج یمانی اشاره دارند نه اینکه ابتدا ادعای ظهور می‌کند سپس مردم را به خود فرا می‌خواند ! و این امر خلاف روایات می‌باشد؛ زیرا در یکی از روایات مورد استناد احمد بصری و اتباع وی فرموده شده که «فإذا خرج اليماني فانهض إليه» يعنی اگر یمانی خروج کرد به سمت وی بشتاب و ممکن است یمانی یک شخصیت نظامی و دارای لشکر باشد همچنین فرموده شده که یمانی به امام عصر(عج) دعوت می‌کند «يدعوا إلی صاحبکم» در حالی که احمد بصری به خود دعوت کرده و در بیانیهٔ ۱۳ رجب یا  «بیان البراءة» اعلام می‌کند که هر کس تا ۱۳ رجب با وی بیعت نکند از ولایت امیرالمؤمنين علیه السلام خارج بوده و همه اعمالش باطل و جهنمی خواهد بود:

نتیجه گیری

بنابراین، تحلیل سخنان شهید مطهری نشان می‌دهد که وی در چارچوب روایات مهدوی، از «یمانی» به عنوان یکی از نشانه‌های هدایت پیش از ظهور یاد کرده است، نه تنها نشانه. برداشت احمد بصری و پیروان او مبنی بر انحصار پرچم حق در یمانی، با این تصریح ناسازگار است. همچنین بر اساس منابع روایی، ویژگی اصلی یمانی «خروج و دعوت به امام مهدی (عج)» است؛ امری که با ادعاهای فردی و فاقد تحقق خارجی احمد بصری همخوانی ندارد. ازاین‌رو، چنین استنادی نه تنها دلیلی بر حقانیت احمد بصری نمی‌باشد، بلکه نمونه‌ای روشن از تفسیر نادرست و تحریف در نقل متون به شمار می‌آید.