استناد به آیه 60 سوره إسراء جهت اثبات حجیت خواب

دارالهدایه|  از جمله آیاتی که جریان احمد همبوشی جهت اثبات حجیت خواب در شناخت حجت الهی به آن استدلال می‌کنند، آیات شریفه سوره اسراء است، در این نوشتار به نقد و بررسی این ادعا میپردازیم.

استناد به قرآن

آیه مورد ادعای این جریان آیه ذیل است: وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْيَانًا كَبِيرًا؛ و [یاد کن] هنگامی را که به تو گفتیم: یقیناً پروردگارت [از هر جهت] به مردم احاطه کامل دارد و آن خوابی را که به تو نشان دادیم و نیز درخت لعنت شده در قرآن را جز برای آزمایش مردم قرار ندادیم؛ و ما آنان را [از عاقبت شرک و کفر] هشدار می دهیم، ولی در آنان جز طغیانی بزرگ نمی افزاید» (الإسراء، ۶۰). محتوا: در این آیه خبر از خوابی می دهد که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله درباره حادثه ای دیده اند که مایه آزمایش سخت مردم است. توضیح آن‌که پیامبر صلی الله علیه و آله در خواب دیدند بوزیگانی بر منبر ایشان بالا و پایین می روند و جبرئیل خبر از غصب منبر ایشان توسط بنی امیه داد.

خواب پیامبر

عَنْ يُونُسَ بْنِ عَبْدِ اَلرَّحْمَنِ اَلْأَشَلِّ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ: «وَ ما جَعَلْنَا اَلرُّؤْيَا اَلَّتِي أَرَيْناكَ إِلاّ فِتْنَةً لِلنّاسِ» اَلْآيَةِ فَقَالَ: إِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ نَامَ فَرَأَى أَنَّ بَنِي أُمَيَّةَ يَصْعَدُونَ اَلْمَنَابِرَ فَكُلَّمَا  صَعِدَ  مِنْهُمْ  رَجُلٌ رَأَى رَسُولُ اَللَّهِ اَلذِّلَّةَ وَ اَلْمَسْكَنَةَ فَاسْتَيْقَظَ جَزُوعاً مِنْ ذَلِكَ، وَ كَانَ اَلَّذِينَ رَآهُمْ اِثْنَا عَشَرَ رَجُلاً مِنْ بَنِي أُمَيَّةَ ، فَأَتَاهُ جَبْرَئِيلُ بِهَذِهِ اَلْآيَةِ، ثُمَّ قَالَ جَبْرَئِيلُ : إِنْ بَنِي أُمَيَّةَ لاَ يَمْلِكُونَ شَيْئاً إِلاَّ مَلَكَ أَهْلُ اَلْبَيْتِ ضَعِيفَهُ .التفسير (للعیاشي)،ج۲،ص۲۹۸. قَالَ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ فِي قَوْلِهِ: «وَ ما جَعَلْنَا اَلرُّؤْيَا اَلَّتِي أَرَيْناكَ إِلاّ فِتْنَةً لِلنّاسِ وَ اَلشَّجَرَةَ اَلْمَلْعُونَةَ فِي اَلْقُرْآنِ » قَالَ: نَزَلَتْ لَمَّا رَأَى اَلنَّبِيُّ فِي نَوْمِهِ كَأَنَّ قُرُوداً  تَصْعَدُ مِنْبَرَهُ فَسَاءَهُ ذَلِكَ وَ غَمَّهُ غَمّاً شَدِيداً فَأَنْزَلَ اَللَّهُ «وَ ما جَعَلْنَا اَلرُّؤْيَا اَلَّتِي أَرَيْناكَ إِلاّ فِتْنَةً» لَهُمْ لِيَعْمَهُوا فِيهَا «وَ اَلشَّجَرَةَ اَلْمَلْعُونَةَ فِي اَلْقُرْآنِ » كَذَا نَزَلَتْ وَ هُمْ بَنُو أُمَيَّةَ. تفسير القمي، ج۲،ص۲۱.

نکته قابل توجه

نکته قابل توجه در این آیه اینست که خداوند وقوع این خواب را مستقیماً به خود نسبت می دهند:‌ «أَرَيْناكَ» که می رساند این خواب از مختصات مقام نبوت و رسالت بوده، و حکم وحی را داشته است. همچنین طبق روایتی که این آیه را تفسیر کرده، خواب پیامبر صلی الله علیه و آله دارای تعبیر بوده که توسط جبرئیل بیان شده است.