ایمان مادر حضرت موسی با خواب

دارالهدایه| مدعی یمانی تلاش نموده برای اثبات حجیت خواب به داستانی قرآنی تمسک جسته و ایمان مادر حضرت موسی را از طریق خواب بیان نماید. درحالیکه چنین باوری نادرست می باشد.

خواب مادر موسی

احمد بصری تلاش کرده تا دلیل قرآنی بر حجیت خواب به عنوان راهی برای شناخت حجت خدا ارائه کند. او در این باره چنین می‌نویسد: در قرآن درباره چگونگی ایمان مادر موسی چه آمده؟ آیا مادر موسی مکلف نبود؟ قرآن می‌فرماید: «وَأَوْحَینَا إِلَیٰ أُمِّ مُوسَیٰ أَنْ أَرْضِعِیهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَیهِ فَأَلْقِیهِ فِی الْیمِّ وَلَا تَخَافِی وَلَا تَحْزَنِی إِنَّا رَادُّوهُ إِلَیکِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِینَ». این گواهی خداوند است نزد مادر موسی برای پسرش موسی در حالی که او مکلف بود که مانند سایر مکلفین به موسی ایمان بیاورد؛ پس او چگونه ایمان آورد؟ آیا از راهی جز خواب که همان وحی خدا به او بود؟!

آن‌چنان که بیان شد، به نظر احمد بصری مقصود از وحی در «أَوْحَیْنا إِلی أُمِّ مُوسی» خواب است؛براین اساس آیه یاد شده بر حجیت خواب به عنوان راهی برای تشخیص حجت خدا دلالت دارد.

روایت امیرالمومنین

حال به روایتی از امام علی(ع) اشاره می‌کنیم تا ببینم منظور از  «وحی» در آیه مورد نظر چیست؟!

… اما تفسیر وحی نبوت و پیامبری این سخن خداوند متعال است:ما همچنان که به نوح و پیامبران بعد از او وحی کردیم، به تو [نیز] وحی کردیم و به ابراهیم و اسماعیل. و اما وحی الهام این سخن خداوند بلند مرتبه است: و پروردگار تو به زنبور عسل وحی کرد که از پاره ای کوه‌ها و از برخی درختان و از آنچه داربست می‌کنند،خانه‌هایی برای خود درست کن و نیز این سخن خداوند: و به مادر موسی وحی کردیم که: «او را شیر ده، و چون بر او بیمناک شدی او را در نیل بیانداز»… هم چنان که گذشت، امام علی(ع) السلام وحی در آیه مورد نظر را به «الهام» تفسیر فرموده اند و نه رؤیا. و «الهام» در لغت به معنای انداختن چیزی در دل است.

وحی خواب دیدن نیست

آن‌چه این مطلب را با قاطعیت ثابت می‌کند، این است که در این روایت  «وحی به زنبور» نیز از مصادیق  «الهام» شمرده است. بدیهی است که «وحی به زنبور» به معنای خواب دیدن نیست؛ پس براساس فرمایش امیر مؤمنان (ع) وحی به مادر موسی علیه السلام از نوع «الهام» بوده است و نه خواب. درنتیجه احمد بصری به دلیل فقدان صلاحیت علمی در تفسیر این آیه ادعایی مطرح کرده است که نه تنها دلیلی بر اثبات آن ندارد، بلکه ادعای او با فرمایش امیرمؤمنان علیه السلام نیز مخالف است.

اشتباه احمد بصری

اشتباه دیگری که در این سخن احمد بصری بصری وجود دارد، این است که او ادعا می‌کند مادر حضرت موسی(ع) مکلف بود به فرزندش ایمان بیاورد و به گمان او، به‌وسیله خواب از پیامبری فرزند خود آگاه شد و به او ایمان آورد در حالی که این آیه بر پیامبری حضرت موسی (ع)، آگاهی مادر از پیامبری فرزندش و ضرورت ایمان او به حضرت موسی (ع) دلالت ندارد؛ توضیح این‌که آنچه از ظاهر آیه دریافت می‌شود، بیش از این نیست که مادر حضرت موسی(ع) به وسیله وحی – «الهام» – مأموریت یافت تا فرزندش را به آب بسپارد؛ اما احمد بصری ادعا می‌کند که مادر موسی افزون بر آن، مأمور بود تا به فرزندش ایمان نیز بیاورد.این مطلب ادعایی است که در این آیه هیچ شاهدی ندارد مگر این‌که احمد بصری ادعا کند حضرت موسی (ع) در همان حال پیامبر خدا بود و به همین دلیل تکلیف ایمان نیز متوجه مادر حضرت موسی (ع) بود اما روشن است که این آیه بر پیامبری حضرت موسی دلالت ندارد بلکه بر خلاف آن است؛ زیرا می‌گوید: ما او را در آینده از پیامبران قرار می‌دهیم چرا که فعل «جاعلوه» مانند فعل «رادوه» ماضی و زمان آن آینده است یعنی ما در آینده فرزندت را به تو باز می‌گردانیم و در آینده او را از پیامبران قرار می‌دهیم.بنابراین بر اساس ظاهر آیه حضرت موسی (ع‌) در آن زمان پیامبر خدا نبود و مادرش نیز درباره ایمان به آن حضرت تکلیفی نداشت؛ پس ضرورتی برای شناخت حضرت موسی (ع) به عنوان حجت خدا وجود نداشت.

نتیجه بحث خواب

درنتیجه احمد بصری نه فقط در تفسیر وحی به رؤیا مرتکب خطا شده بلکه درباره پیامبری موسی (ع) نیز دیدگاهی بر خلاف قرآن ارائه کرده است.