انتظار فرج در بدو غیبت برای اثبات صاحب الامر بودن یمانی

دارالهدایه | جریان احمد اسماعیل بصری در راستای اثبات قائمیت یمانی و انتساب آن به امام خود به روایت دیگری نیز استناد نموده و سعی داشته اند تا با استفاده از آن، مقصود خود را ثابت نمایند. نوشتار پیش رو درصدد نقد و بررسی این ادعا می باشد.

استناد اتباع

روایت دیگری که اتباع احمد بصری جهت تایید عنوان صاحب الامر برای امام خود به آن استدلال می‌کنند به شرح زیر است:
حَدَّثَنَا أَبِي رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ اَلْحِمْيَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ اَلْكَاتِبِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ اَلصَّيْمَرِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ قَالَ: كَتَبْتُ إِلَى أَبِي اَلْحَسَنِ صَاحِبِ اَلْعَسْكَرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَسْأَلُهُ عَنِ اَلْفَرَجِ فَكَتَبَ إِلَيَّ إِذَا غَابَ صَاحِبُكُمْ عَنْ دَارِ اَلظَّالِمِينَ فَتَوَقَّعُوا اَلْفَرَجَ .
علىّ‌ بن مهزيار گويد:به امام هادى عليه السّلام نامه‌اى نوشتم و در آن از فرج پرسش نمودم،به من نوشت:هنگامى كه صاحب شما از سراى ستمكاران غيبت كرد منتظر فرج باشيد.

کمال الدين و تمام النعمة ج ۲، ص ۳۸۰

روش استدلال اتباع به روایت صاحب الامر

ناظم عقیلی دربارۀ این روایت می‌گوید که: در روایت آمده، انتظار فرج صاحب الامر را، بعد از غیبت ایشان از دیار ستمگران بکشید؛ در حالی که دربارۀ امام‌زمان علیه السلام آمده که انتظار فرج ایشان، بعد از ارتداد مردم و سختی دل‌ها و… است.

پاسخ

اول: در روایت مورد نظر، لفظ «صاحب الامر» را ذکر نکرده‌اند؛ بلکه کلمۀ «صاحبکم» ذکر شده است و این دو لفظ، یکی نیستند.
دوم: مقصود از فرجی که جناب علی‌بن‌مهزیار، دربارۀ آن سؤال کرد، معلوم نیست. امکان دارد که مراد از فرج در اینجا، رهایی شیعیان از سختی و فشاری باشد که گرفتار آن بودند. امام علیه السلام نیز، به علی‌بن‌مهزیار خبر دادند که با شروع غیبت امام‌زمان علیه السلام ، این فشار از بین می‌رود.
سوم: در روایت، فرمودند که: «اذا غاب صاحبکم… فتوقعوا الفرج.» بدیهی است، کلمۀ «توقع» به‌معنای انتظار است؛ لذا معنی و ترجمۀ روایت، این‌گونه می‌شود: «هنگامى كه صاحب شما از سراى ستمكاران غيبت كرد منتظر فرج باشيد.» این انتظار، با غیبت طولانی مدت امام‌زمان علیه السلام ، متنافی نیست؛ زیرا از لحظات اولیۀ غیبت تا هنگام ظهور آن حضرت، منتظر ظهور‌بودن صحیح است؛ اگرچه مدت زیادی طول بکشد. این‌گونه نیست که هر‌وقت زمین، مملو از ظلم‌و‌جور و… شود، باید منتظر فرج ایشان باشیم.