نیابت و انواع آن
توسط: دارالهدایه| از آنجایی که از مهمترین ادعاهای مدعیان دروغین مبحث نیابت است، ضرورت دارد میاحثی را تحت این عنوان ارائه گردد.
نیابت چیست؟
نیابت در لغت یعنی: شخصی در انجام یک وظیفه ی مهم و معین یا چندین وظیفه مهم، قائم مقام شخص دیگری شود و بجای او آن اعمال را انجام دهد. لذا ابن منظور می نویسد: «فلانی از من نیابت نمود؛ ینوب؛ نوباً؛ مناباً؛ یعنی به مقام من، قیام نمود؛ و او از جانب من در این امر به نیابت برآمد: یعنی زمانی که به جایگاه تو برخاست.»
پس مراد ما از نیابت، همان تعریفی است که بیان شد؛ اما ما این معنای کلی را در دایره ی باور به مهدویت و قائم مقامی از امام زمان در آورده و می گوییم: نیابت از امام مهدی یعنی: قیام یک نفر به مقام امام مهدی به آن میزان که دلیل شرعی روا بدارد. لذا می توان گفت: نیابت از امام مهدی در نزد شیعه امامیه بر دو دسته است:
1. خاصه
امام مهدی شخصا به فرد نایب با ذکر اسم و صفاتش، در یک یا چند امر، نیابت و نمایندگی اعطا می نماید تا کار هایی را بجای او انجام دهد و قائم مقامش باشد.
2. عامه
امام شخص یا اشخاصی را با بیان ویژگی های کلی آنان، در یک یا چند امر نایب قرار می دهد تا بجای او، اقدام کرده و قائم مقامش باشند.
تفاوت اصلی میان نیابت خاصه و عامه
نایبان خاص با نص عینی حضرت مهدی معین می شوند؛ اما نایبان عام با تطبیقِ اوصاف و ویژگیهای کلی بیان شده توسط حضرت در فردی معین، بعنوان نایب بحساب می آیند؛ بدون آنکه نصی درباره ی آنان از سوی حضرت صادر شده باشد. بنا بنظر دانشمندانِ شیعه نایب خاص از امام مهدی، تنها منحصر در چهار تن است؛ آنانی که از بزرگانِ مذهب و اولیای والامقام خداوند بودند و در تاریخ با عنوان: «سفرای امام مهدی» نامیده شده اند؛ اسامی شریفشان به این ترتیب است: نایب اول. شیخ عثمان بن سعید عَمری. نایب دوم. فرزند ایشان؛ شیخ محمد بن عثمان عَمری. نایب سوم. شیخ حسین بن روح نوبختی. نایب آخر. شیخ علی بن محمد سمری. مقام سفارت و نایب خاصه بودن با وفات شیخ علی بن محمد سمری.، در تاریخ 329 قمری، بکلی پایان پذیرفت.
